مبدء اسم فاعل و به معنای آغاز کننده، ظاهر کننده و سرآغاز است. « مبدئ الآیات» یعنی تجلی آیات و نشانه های خداوند و از القاب امام زمان (عج) است.
علت این نام گذاری دو علت ذکر شده است:
1.     یکی از این علل می گوید، حضرت صاحب الزمان (عج) ظاهر کننده ی آیات و نشانه های الهی است چرا که خداوند از زمانی که انسان را به وجود آورده است، تا کنون، کسی را در مقام ایشان نیافریده است که حق و باطل را از هم جدا کند.1 چرا که در زمان ظهور حضرت مهدی (عج) دو جبهه  ی حق و باطل در مقابل هم قرار می گیرند و از دشمنان خداوند انتقام گرفته می شود.
2.     در علت دیگر آمده است که چون در روز ظهور آن حضرت، تمام آیات و معجزات الهی که به دست پیامبران گذشته ظاهر شده بود توسط آن جناب ظاهر می شود به این نام خوانده شده اند. 2
در واقع هر کدام از ائمه ی معصومین به نوعی مبدئ الآیات می باشند ولی تفاوت آنها با امام عصر (عج) این است که در زمان ایشان، نشانه های خداوند به صورت بارزی نمایان می شود.
 
منابع:
1.طبرسی نوری، نجم الثاقب
2.سعیدی، احمد، اوصاف المهدی
پ.میعاد

امام پنجم عليه‏السلام در مورد استقامت و استوارى ياران حضرت مهدى عليه‏السلام به آيه‏اى از قرآن استناد کرد و در تفسير آيه «هنگامى که نخستين وعده فرا رسد، گروهى از بندگان پيکارجوىِ خود را بر ضد شما برمى‏انگيزيم [تا شما را سخت درهم کوبند و براى به دست آوردن مجرمان [خانه‏ها را جستجو مى‏کنند و اين وعده‏اى است قطعى.» فرمود: «اين بندگان پيکارجو و مقاوم که به طرفدارى از حق به پا مى‏خيزند، همان حضرت قائم و ياران وفادار او هستند.»

خاتم يعني چيزي كه به وسيله ي آن چيزي پايان داده مي شود، و يا چيزي كه با آن اوراق و مانند آن را مهر مي كنند و معاني ديگري چون: انگشتر، آخر قوم، عاقبت شيء و غيره.
خاتم كه به اوصياء اضافه مي شود به معناي كسي است كه وصايت و امامت با او پايان مي يابد. خاتم الاوصياء از القابي است كه مختص به حضرت صاحب الامر، مهدي (عج) مي باشد. اين لقب به اين معناست كه امام زمان (عج) آخرين امام از سلسله ي ائمه است و پس از او ديگر امامي نمي آيد.

خادم امام حسن عسگري روايت كرده است كه حضرت مهدي (عج) را در دوران كودكي ديده است كه از او پرسيده است:
« آيا مرا مي شناسي؟» و او در پاسخ گفته است كه آري شما مولاي من و مسلمانان هستيد ولي در پاسخ امام زمان (ارواحنا له الفداء) اينگونه خود را معرفي مي كنند:

« انا خاتم الاوصياء و بي يَدفَعُ الله البَلاءَ عن اهلي و شيعتي »

( منم خاتم الاوصياء، كه به سبب من خداوند بلا را از اهل من و شيعيان دفع مي كند.)

از آنجايي كه وصايت به ايشان ختم مي شود نظر برخي از افراد و فرق كه ادعا دارند، پس از امام زمان فرزندان او به امامت مي رسند صحت ندارد. چرا كه پس از امام زمان (عج) ديگر امامي نخواهد آمد و ايشان آخرين امام از نسل فاطمي هستند و با ايشان انتقام خداوند از دشمنانش گرفته مي شود.

همانطور كه در القاب مهم پيامبر (ص) داريم كه ايشان خاتم الانبياء هستند و پس از ايشان پيامبري هرگز نخواهد آمد، برخي از اين لقب نتيجه گرفته اند كه آنچه مورد نياز مردم بوده است تا زمان پيامبر اكرم (ص) رسيده است و آنچه مردم بايد بدانند در دو باقيمانده ي پيامبر يعني كتاب قرآن و عترت موجود است بنابراين نيازي به وجود پيامبر بعدي نيست.

در مورد لقب خاتم الاوصياء نيز مي شود اين نتيجه را گرفت كه خلقت با وجود آخرين حجت حي(عج) به يك تكامل نسبي مي رسد، البته اين به اين معنا نيست كه نياز انسانها به داشتن هدايتگري دانا و معصوم پايان مي يابد. چرا كه مسير تكامل انسان ها بي منتهاست.

منابع:
1.اوصاف المهدي از احمد سعيدي
2.موعود نامه از مجتبي تونه اي

پ.ميعاد

خَلف (با فتحه ی خ و لام)  در لغت به معنای جانشین، قائم مقام، ذریه و فرزند است. 1 و یکی از نام های حضرت مهدی (عج) می باشد. مراد از این نام، جانشین بودن حضرت می باشد.
حضرت مهدی (عج) جانشین صالح و برحق تمامی انبیاء و اوصیاء گذشته می باشد و تمامی صفات آنها را به ارث برده است.
 در دیدگاهی دیگر می توان خلف را به معنی فرزند گرفت، و گفت، مراد از این نام، این است که نسب حضرت مهدی (عج) به امامان معصوم (علیهم السلام) و حضرت فاطمه ی کبری (سلام الله علیها) می رسد و آن حضرت دارای همان صفات و خصالی است که پیشینیان آن حضرت دارا بودند.
در حدیث لوح حضرت زهرا (س) 2 که از طریق جابر به ما منتقل شده است، پس از معرفی حضرت امام حسن عسگری (ع)،  آمده است:
« آنگاه [پس از او] حجت خويش را با آمدن فرزندش [قائم آل محمد(ع)] كه رحمت واسعه براى جهانيان است تكميل خواهم نمود. قدرت و كمال موسوى، عظمت و نور عيسوى و صبر ايوب همه را در او مى بينيد...»
این حدیث نیز بیانگر این مطلب است که حضرت مهدی (ع) میراث دار صفات و خصال تمامی انبیاء و اوصیاء (علیهم السلام) می باشند. میراث داری آن حضرت در مقاله ای جداگانه باید بررسی شود و در اینجا مجال بحث نیست.
در حدیث دیگری نیز آمده است که هنگامی که حضرت ظهور می کنند به کعبه تکیه می زنند و فریاد می زنند:
« ای گروه خلایق! هر که خواهد نظر کند به آدم و شیث، منم آدم و شیث، هر که خواهد نظر کند بر نوح منم نوح، هر که خواهد نظر کند بر سام منم سام...» و به همین ترتیب حضرات اسماعیل، موسی، یوشع، شمعون، رسول خدا و ائمه (علیهم السلام) را بیان می کند.»
یکی از صاحب نظران در عرصه ی مهدویت می گفت:
« شاید این میراث داری و سلسله وار قرار گرفتن انبیاء و اوصیاء، حکایت از این می کند که سلسله ی حق، به هم پیوسته و به هم مرتبط است.»3
 
پی نوشت:
1.     المعجم
2.     این لوح، لوحی است که در زمان ولادت امام حسین (ع) خداوند به رسول اکرم (ص) هدیه کرده است و پیامبر نیز آن را به حضرت زهرا هدیه داده، در آن نام تمام ائمه (س) و بسیاری از وقایع گفته شده است. مقداری از  این لوح توسط جابر بن عبدالله انصاری از صحابه ی پیامبر (ص) به ما رسیده است.
3.     استاد اسماعیل شفیعی سروستانی
4.     منیع: منتهای الآمال اثر گرانقدر شیخ عباس قمی

آيا با توجه به روايت‌هايي که در آنها آمده است: «امام مهدي(ع) جهان را از عدل و داد پرمي‌کند، همچنان‌که از ظلم و جور پر شده بود» حرکت‌هاي اصلاحي و تلاش براي برقراري عدالت در عصر غيبت معنا دارد؟ زيرا براساس اين روايات بايد جهان از ظلم و جور پر شده باشد تا امام زمان(ع) ظهور کند و اگر ما حرکتي براي از بين بردن ستم و مقابله با ستم‌کاران انجام دهيم، در واقع ظهور را به تأخير انداخته‌ايم.

غریم صفت مشبهه از ریشه ی ( غ- ر- م) هم به معنای طلبکار و هم به معنای بدهکار است.1 غریم از القاب خاصه ی حضرت بقیه الله (ارواحنا له الفداء) می باشد.
چنان که گفتیم، غریم دو معنا دارد. در هر دو معنی این لقب را بررسی می کنیم:

در روايات آخرالزمان صحبت از افرادي است که صبح مؤمن‌اند و بعدازظهر کافر يا آنكه عصر ايمان دارند، ولي فردا صبح ايمان خود را از دست داده‌اند. آيا اين جريان ناشي از شدت التهابات آخرالزماني است يا ضعف اهل آخرالزمان؟
شيعيان به چه ميزان از ابتلائات آخرالزمان آسيب مي‌بينند؟ بيشتر يا کمتر از بقيه اقوام و ملل؟

اصل یکی از اسامی حضرت صاحب الامر (ارواحنا له الفداء ) است که به معنی اساس و بنیان می باشد.در نجم الثاقب توقیعی1 شرح داده شده و در آن امام زمان (ع) اصل نامیده شده است. هر چند تمام امامان اصل هستند چرا که اصل خیر و برکت و فیض اند. یعنی هر حقی نیست مگر آنکه به آنان منتهی شود و هر نعمتی از سوی خدا به طرف مردم از طریق آنان و به فیض آنان و به واسطه ی آنان می رسد.د ر کتب رجالیه آمده است که مراد از اصل امام است، یعنی مقصود اصلی خلقت همه ی عوالم عالی و سفلی ( غیر مادی و مادی) هستند.

«آن حضرت پس از فراغت از نماز عصر فرمود: «آنچه از [عمر] دنيا باقي مانده، به گذشته آن، همان نسبت را دارد كه باقي‌مانده وقت امروز نسبت به گذشته آن دارد.» [همچنين] آن حضرت به ياران خود فرمود: «برگزيده شدم در حالي كه ميان من و قيامت فاصله نيست؛ همان سان كه ميان دو انگشت سبابه و وسطي فاصله نيست».

• معنا و مفهوم آخرالزمان

آيا غير از انسان‌ها، ملائكه و جنيان هم از ياوران حضرت مهدي(ع) خواهند بود؟
دربارة طايفة جن بايد گفت كه طبق روايات اهل‌بيت(ع) شكي نيست كه آنان نيز براي نصرت امام زمان(ع) حضور خواهند يافت، اما سؤال اين است كه آيا حضور آنان با چشم قابل رؤيت است، يا خير؟

پرسيده شده است كه آيا غير از انسان‌ها، ملائكه و جنيان هم از ياوران حضرت مهدي(ع) خواهند بود؟

در پاسخ اين پرسش عرض مي‌كنيم، بله؛ غير از 313 نفر از انسان‌هاي شايسته و والامقامي كه از جملة ياران امام زمان هستند، گروه‌هايي از ملائكه و نيز جن حضرت مهدي(ع) را ياري خواهند كرد.

در عصر زعامت مرحوم آيت‌الله حاج سيّد محمّد حجّت، قحطي و گراني سختي پديد آمد، به طوري كه نان سنگك دانه‏اي يك تومان رسيد، در حالي كه شهريّة طلاّب در ماه، فقط ده تومان بود. مرحوم آيت‌الله حجّت، چهل تن از طلاّب مهذّب و متديّن را دستور داد كه به مسجد مقدّس جمكران مشرّف شوند و در پشت بام مسجد، به صورت دسته جمعي، زيارت عاشورا را با صد سلام و صد لعن و دعاي علقمه بخوانند.

در برخي از روايات به طور مشخص از تعدادي از زنان كه هر كدام در مقعطي از تاريخ نقش مهم و تعيين كننده‌اي در گسترش و تحكيم دين حق داشته‌اند، به عنوان رجعت‌كنندگان ياد شده است كه از آن جمله مي‌توان به «صيانه» همسر «جزقيل»، پسر عموي فرعون و گنجينه‌دار وي كه در برخي روايات آمده است، مؤمن آل فرعون همين فرد بوده است.

در باب حوادث آخرالزمان، در بين احاديث به احاديثي برمي خوريم که در آنها از قبيله‌اي به نام «بني‌کلب» صحبت شده و وقايع مهمي به اين قبيله نسبت داده شده است. قبيلة بني‌کلب که در روايات از اعضاي آن به عنوان «داييان سفياني» نيز سخن به ميان آمده است، نقش مهمي در وقايع آخرالزمان و زمان نزديک به ظهور بازي مي‌کنند.
شناخت تحولات منطقه و جهان و بررسي آنها از ديدگاه روايات اسلامي، از اهميت بسياري برخوردار است. اين مهم از يک سو ما را گوش به زنگ کرده و متوجه مسئوليتي که در جهت زمينه سازي براي ظهور آقا امام زمان(ع) داريم مي‌نمايد و از سوي ديگر در مقابله با پيشامدهاي سخت آخرالزمان و ايام نزديک ظهور آن حضرت ياري مي‌کند.

صاحب الامر» یکی از القاب امام زمان (ع) می باشد که به معنی « صاحب فرمان»، یا به تعبیری «فرمانده»  می باشد.
صاحب الامر لقبی است که بر تمامی ائمه ی معصومین (علیهم اسلام) مترتب است و اختصاص به حضرت مهدی (عج) ندارد.

صاحب الزمان یکی از القاب مهم و رایج امام عصر (ع) می باشد. معنای عمیق صاحب الزمان به ما کمک می کند که آسانتر راز عمر طولانی حضرت مهدی را بفهمیم.

حافظ وهبه از نويسندگان معروف وهابى، آراء و عقايد وهابيت را در امور کلى زير خلاصه نموده است:
مبارزه و جنگ با بدعتها و منکرات، مخصوصاً چيزهايى که موجب شرک مى باشد از قبيل زيارت ،توسل، تبرک به آثار اولياء، نمازگزاردن نزديک قبر و افروختن چراغ براى قبور و نوشتن برروى آنها، حال براى زيارت بناى قبور و تعمير ساختمانهابراى قبور نذر و ذجه و گريه بر آنها، قسم به غير خدا، استمداد و استشفاء از غيرخدا و شفاعت طلبيدن از آنان و...

مرحوم ثقة الاسلام نورى در بيان اسماء شريفه امام عصر (عليه السلام)، با استناد به آيات و روايات و كتب آسمانى پيشين و تعبيرات راويان و تاريخ نگاران تعداد يكصد و هشتاد و دو اسم و لقب براى حضرت مهدى(عليه السلام)ذكر مىكند و مدّعى است كه در اين مقام، از استنباطهاى شخصى و استحسان هاى غير قطعى خوددارى نموده است كه در غير اين صورت چندين برابر اين اسماء و القاب، قابل استخراج از كتب مختلفه بود. كه از آن جمله است:

محمّد، احمد، عبداللّه، محمود، مهدى، برهان، حجّت، حامد، خلف صالح، داعى، شريد صاحب، غائب، قائم، منتظر و... .

كنيه هاى آن حضرت عبارتند از: ابوالقاسم (هم كنيه پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم))، ابوعبداللّه، اباصالح كه مرحوم نورى ابو ابراهيم، ابوالحسن و ابوتراب را نيز از كنيههاى ايشان شمرده است.

در اينجا به ذكر پاره اى عناوين و صفات كه در ضمن زيارتهاى مختلفه و ادعيه مربوط به حضرت مهدى (عليه السلام) مورد تصريح قرار گرفته است اشاره داريم، با اين اميد كه دقّت و تأمّلى در آن ها، ما را با شئونات مختلفه آن بزرگوار آشنا ساخته و مقاماتى را كه غالباً از لسان معصومين(عليهم السلام) در ضمن اين دعاها و زيارتها براى امام دوازدهم (عليه السلام)بر شمرده شده برایمان روشنتر سازد.

قابل ذكر اينكه تمام اين عناوين و اوصاف بطور خاص در مورد حضرت مهدى(عليه السلام)وارد گرديده، اگرچه بسيارى از آن ها در مورد ساير امامان بزرگوار اسلام (عليهم السلام)نيز می تواند مصداق داشته باشد.

ديگر اينكه، آنچه ذكر مىشود نه به ادّعاى اسم يا لقب آن حضرت، بلكه به عنوان بهره ورى از تعابير موجود در نصوص زيارت و دعاست، اعم از اينكه واژه اى مفرد يا جمله اى توصيفى باشد.

بقيّة اللّه: باقيمانده خدا در زمين.

خليفة اللّه: جانشين خدا در ميان خلايق.

وجه اللّه: مظهر جمال وجلال خدا، سمت و سوى الهى كه اولياى حق رو به او دارند.

باب اللّه: دروازه همه معارف الهى، درى كه خدا جويان براى ورود به ساحت قدس الهى، قصدش میكنند.

داعى اللّه: دعوت كننده الهى، فرا خواننده مردم به سوى خدا، منادى راستين هدايت الى اللّه.

سبيل اللّه: راه خدا، كه هركس سلوكش را جز در راستاى آن قرار دهد سر انجامى جز هلاكت نخواهد داشت.

ولى اللّه: سر سپرده به ولايت خدا و حامل ولايت الهى، دوست خدا.

حجة اللّه: حجّت خدا، برهان پروردگار، آن كس كه براى هدايتِ در دنيا، و حسابِ در آخرت به او احتجاج مىكنند.

نور اللّه: نور خاموشى ناپذير خدا، ظاهر كننده همه معارف و حقايق توحيدى، مايه هدايت رهجويان.

عين اللّه: ديده بيدار خدا در ميان خلق، ديدبان هستى، چشم خدا در مراقبت كردار بندگان.

سلالة النّبوّة: فرزند نبوّت، باقيمانده نسل پيامبران.

خاتم الاوصياء: پايان بخش سلسله امامت، آخرين جانشين پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم).

علم الهدى: پرچم هدايت، رايت هميشه افراشته در راه اللّه، نشان مسير حقيقت.

سفينة النّجاة: كشتى نجات، وسيله رهايى از غرقاب ضلالت، سفينه رستگارى.

عين الحيوة: چشمه زندگى، منبع حيات حقيقى.

القائم المنتظر: قيام كننده مورد انتظار، انقلابى بىنظيرى كه همه صالحان چشم انتظار قيام جهانى اويند.

العدل المشتهر: عدالت مشهور، تحقق بخش عدالت موعود.

السيف الشاهر: شمشير كشيده حق، شمشير از نيام بر آمده در اقامه عدل و داد.

القمر الزّاهر: ماه درخشان، ماهتاب دلفروز شبهاى سياه فتنه و جور.

شمس الظلاّم: خورشيد آسمان هستى ظلمت گرفتگان، مهر تابنده در ظلمات زمين.

ربيع الأنام: بهار مردمان، سر فصل شكوفايى انسان، فصل اعتدال خلايق.

نضرة الأيّام: طراوت روزگار، شادابى زمان، سرّ سرسبزى دوباره تاريخ.

الدين المأثور: تجسّم دين، تجسيد آيين بر جاى مانده از آثار پيامبران، خودِ دين، كيان آيين، روح مذهب.

الكتاب المسطور: قرآن مجسّم، كتاب نوشته شده با قلم تكوين، معجزه پيامبر در هيئت بشرى.

صاحب الأمر: دارنده ولايت امر الهى، صاحب فرمان و اختياردار شريعت.

صاحب الزمان: اختيار دارِ زمانه، فرمانده كل هستى به اذن حق.

مطهّر الأرض: تطهير كننده زمين كه مسجد خداست، از بين برنده پليدى و ناپاكى از بسيط خاك.

ناشر العدل: برپا دارنده عدالت، بر افرازنده پرچم عدل و داد در سراسر گيتى.

مهدى الامم: هدايتگر همه امّتها، راه يافته راهنماى همه طوايف بشريت.

جامع الكَلِم: گردآورنده همه كلمهها بر اساس كلمه توحيد، وحدت بخش همه صفها.

ناصر حق اللّه: ياريگر حقِ خدا، ياورِ حقيقت.

دليل ارادة اللّه: راهنماى مردم به سوى مقاصد الهى، راه بلد و راهبر انسانها در راستاى اراده خداوند.

الثائر بأمر اللّه: قيام كننده به دستور الهى، بر انگيخته به فرمان پروردگار، شورنده بر غير خدا به امر خدا.

محيى المؤمنين: احياگر مؤمنان، حياتبخش دلهاى اهل ايمان.

مبير الكافرين: نابود كننده كافران، درهم شكننده كاخ كفر، هلاك كننده كفار.

معزّ المؤمنين: عزّت بخش مؤمنان، ارزش دهنده اهل ايمان.

مذلّ الكافرين: خوار كننده كافران، درهم شكننده جبروتِ كفر پيشگان.

منجى المستضعفين: نجات دهنده مستضعفان، رهايى بخش استضعاف كشيدگان.

سيف اللّه الّذى لاينبو: شمشير قهر خدا كه كندى نپذيرد.

ميثاق اللّه الّذى أخذه: پيمان بندگى خدا كه از بندگان گرفته شده.

مدار الدهر: مدار روزگار، محور گردونه وجود، مركز پيدايش زمان.

ناموس العصر: نگهدارنده زمان، كيان هستى دوران.

كلمة اللّه التامه: كلمه تامّه خداوند، حجّت بالغه الهى.

تالى كتاب اللّه: تلاوت كننده كتاب خدا، قارى آيات كريمه قرآن.

وعداللّه الّذى ضمنه: وعده ضمانت شده خدا، پيمان تخلّف ناپذير الهى.

رحمة اللّه الواسعة: رحمت بىپايان خدا، لطف و رحمت بىكرانه پروردگار رحمت گسترده حق.

حافظ اسرار رب العالمين: نگهبان اسرار پروردگار، حافظ رازهاى ربوبى.

معدن العلوم النبويّه: گنجينه دانشهاى پيامبرى ـ خزانه معارف نبوى.

نظام الدين: نظام بخش دين.

يعسوب المتقين: پيشواى متقين.

معزّ الاولياء: عزت بخش ياران.

مذلّ الأعداء: خوار كننده دشمنان.

وارث الانبياء: ميراث بر پيامبران.

نور ابصار الورى: نور ديدگان خلايق.

الوتر الموتور: خونخواه شهيدان.

كاشف البلوى: بر طرف كننده بلاها.

المعد لقطع دابر الظلمه: مهيّا شده براى ريشه كن كردن ظالمان.

المنتظر لاقامة الأمت و العوج: مورد انتظار براى از بين بردن كژيها و نادرستىها.

المترجى لازالة الجور و العدوان: مورد آرزو براى بر طرف كردن ستم و تجاوز.

المدّخّر لتجديد الفرائض و السنن: ذخيره شده براى تجديد واجبات و سنن الهى.

المؤمّل لاِحياء الكتاب وحدوده: مورد اميد براى زنده ساختن دوباره قرآن و حدود آن.

جامع الكلمة على التقوى: گرد آورنده مردم بر اساس تقوى.

السبب المتصل بين الأرض و السماء: واسطه بين آسمان و زمين، كانال رحمت حق بر خلق.

صاحب يوم الفتح و ناشرراية الهدى: صاحب روز پيروزى و بر افرازنده پرچم هدايت.

مؤلف شمل الصلاح و الرضا: الفت دهنده دلها بر اساس رضايت و درستكارى.

الطالب بدم المقتول بكربلا: خونخواه شهيد كربلا.

المنصور على من اعتدى عليه وافترى: يارى شده عليه دشمنان وافترا زنندگان.

المضطرّ الّذى يجاب اذا دعى: پريشان و درماندهاى كه چون دعا كند دعايش مستجاب شود.

هر كس چهل روز اين دعا را بخواند از ياوران حضرت قائم(ع) خواهد بود و اگر پيش از ظهور آن حضرت بميرد، خداي تعالي او را زنده خواهد كرد، تا در ركاب آن جناب جهاد نمايد؛ و به شماره هر كلمه از آن هزار حسنه برايش نوشته مي‏شود، و هزار كار بد از او محو مي‏گردد.

حفظ و تقويت پيوند قلبي با امام عصر(ع) و تجديد دايمي عهد و پيمان با آن حضرت يكي از وظايف مهمي است كه هر شيعه منتظر در عصر غيبت بر عهده دارد. بدين معنا كه يك منتظر واقعي حضرت حجّت(ع) به رغم غيبت ظاهري آن حجّت الهي هرگز نبايد احساس كند كه در جامعه رها و بي‏مسئوليت رها شده و هيچ تكليفي نسبت به امام و مقتداي خود ندارد.
اين موضوع در روايات بسياري مورد تأكيد قرار گرفته كه از آن جمله روايتي است كه از امام محمّد باقر(ع) نقل شده است. آن حضرت در تفسير اين كلام خداي تعالي:
يا أيها الذين آمنوا اصبروا و صابروا و رابطوا و اتقوالله لعلكم تفلحون؛1
اي كساني كه ايمان آورده‌ايد، شكيبا باشيد و ديگران را به شكيبايي فرا خوانيد و مراقب و مواظب باشيد و از خدا بترسيد، باشد كه رستگار شويد.
مي‌فرمايد:
 بر انجام واجبات صبر كنيد و با دشمنانتان پايداري كنيد، و پيوند خود را با امام منتظرتان مستحكم نماييد. 2 
 همچنين امام صادق(ع) در روايت ديگري كه در تفسير آيه مزبور رسيده است، مي‏فرمايد:
بر واجبات صبر كنيد و يكديگر را بر مصايب به صبر واداريد و خود را بر پيوند با امامان (و ياري آنها) ملتزم سازيد. 3
اينكه مي‌بينيم در روايت‏هاي متعدّدي، امامان ما، شيعيان خود را به تجديد عهد و بيعت با امام زمان خود سفارش كرده و از آنها خواسته‏اند كه در آغاز هر روز و حتّي بعد از هر نماز واجب، دعاي عهد بخوانند، همه نشان از اهميّت پيوند دايمي شيعيان با مقام عظماي ولايت و حجّت خدا دارد. 
 يكي از مشهورترين دعاهاي عهد، دعايي است كه مرحوم  سيّد بن طاووس آن را در كتاب ارزشمند مصباح‏الزائر به نقل از امام صادق(ع) روايت كرده و در ابتداي آن آمده است كه:
هر كس چهل روز اين دعا را بخواند از ياوران حضرت قائم(ع) خواهد بود و اگر پيش از ظهور آن حضرت بميرد، خداي تعالي او را زنده خواهد كرد، تا در ركاب آن جناب جهاد نمايد؛ و به شماره هر كلمه از آن هزار حسنه برايش نوشته مي‏شود، و هزار كار بد از او محو مي‏گردد. 4
حداقل كاري كه ما براي حفظ و تقويت پيوند قلبي خود با امام زمانمان مي‌توانيم انجام دهيم، خواندن همين دعاي عهد است. دعايي كه زمزمه آن در آغاز هر صبح‌گاه ما را از حال غفلت و بي‌خبري خارج مي‌سازد و متوجه‌مان مي‌كند كه ما عهد و عقد و پيماني از مولاي خود بر گردن داريم كه تا از عهده وفاي به آنها برنياييم نمي‌توانيم از خدا بخواهيم كه ما را از جمله انصار و اعوان آن حضرت قرار دهد.

ماهنامه موعود شماره 90

 پي‌نوشت‌ها:
1. سورة آل عمران(3)، آية 200.
2. نعماني، محمّد بن ابراهيم، كتاب الغيبة، ص 199، همچنين ر.ك: حسيني بحراني، سيّد هاشم، البرهان في تفسير القرآن، ج 1، ص 334، ح 4.
3. بحراني، حسيني، سيّد هاشم، همان، ح 2.
4. ابن طاووس، علي بن موسي، مصباح الزائر، ص 455؛ مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، ج 102، ص 111

علامه مجلسى، در باب نشانه‏هاى ظهور، روايتى را از امام صادق (عليه السلام) آورده كه در آن، بيش از يكصد نوع گناه و انحراف اخلاقى، اجتماعى، اعتقادى و فرهنگى كه در دوران غيبت، دامنگير جوامع اسلامى مى‏شود، پيشگويى شده است. از جمله: رشوه‏خوارى، قماربازى، شرابخوارى، زياد شدن زنا، لواط، قطع صله رحم، سنگدل شدن مردمان، اهتمام مردم تنها به شهوت و شكم، از ميان رفتن شرم، نپرداختن زكات و خمس، كم‏فروشى، بى‏اعتنايى به اوقات نماز، آراستن مساجد به زيورآلات، گزاردن حج‏ به انگيزه‏هاى مادى و براى غير خدا، رعايت نكردن احترام بزرگترها، پيروى از ثروتمندان، صرف كردن سرمايه‏هاى عظيم در فساد و ابتذال و بى‏دينى، چاپلوسى و تملق‏گويى و ... (۱)

در باور مسيحيان نيز به افزايش گناه و فساد به عنوان نشانه‏هاى ظهور و حوادث آخرالزمان اشاره شده است:

اين را نيز بايد بدانى كه در زمان‌هاى آخر، مسيحى بودن بسيار دشوار خواهد بود زيرا مردم خداپرست، پول‏دوست، مغرور و متكبر خواهند بود، و خدا را مسخره كرده، نسبت‏ به والدين نامطيع و ناسپاس خواهند شد و دست‏ به هر عمل زشتى خواهند زد. مردم سنگدل و بى‏رحم، تهمت‏زن و ناپرهيزكار، خشن و متنفر از خوبى خواهند بود و كسانى را كه مى‏خواهند زندگى پاكى داشته باشند به باد تمسخر خواهند گرفت. در آن زمان، خيانت در دوستى امرى عادى به نظر خواهد آمد، انسان‌ها خودراى، تندخو و مغرور خواهند بود و عيش و عشرت را بيشتر از خدا دوست‏ خواهند داشت. به ظاهر افرادى مومن، اما در باطن بى‏ايمان خواهند بود. فريب اينگونه اشخاص خوش ظاهر را نخور. (۲)

بسيارى برخاسته، خود را نبى معرفى خواهند كرد و عده زيادى را گمراه خواهند نمود، گناه آنقدر گسترش پيدا خواهد كرد كه محبت ‏بسيارى سرد خواهد شد . (۳)

۱- حوزه، ش‏71، ص‏273 .
۲- نامه دوم پولس به تيمورتائوس، 3 .
۳- متى، 24: 11، 12، 13 .

انتظار منجى از سويى عاملى براى پايدارى و شكيبايى در برابر سختيها و مشكلات عصر غيبت و از سويى ديگر عاملى براى پويايى و تحرك شيعيان و آماده باش هميشگى آنان است. براساس تعاليم ائمه معصومين(ع) منتظر بايد هر لحظه آماده ظهور باشد و زندگى خود را چنان سامان دهد كه هر زمان اراده خدا به ظهور تعلق گرفت بتواند با سربلندى در پيشگاه حجت خدا ظاهر شود.
به عبارت ديگر انتظار ظهور حجت در آينده اى نامشخص هم بيم دهنده و هم نويدبخش است. بيم دهنده است؛ زيرا منتظر با خود مي‌گويد شايد همين سال، همين ماه و يا همين روز ظهور رخ دهد پس بايد آماده حضور در پيشگاه حجت خدا و ارائه اعمال خود به آن حضرت باشم. و اميدبخش است؛ چرا كه منتظر مي‌انديشد شايد در آينده اى نزديك ظهور رخ دهد و سختيها و مشكلات او به پايان برسد و لذا بايد پايدارى و مقاومت ورزيد و تسليم جريانهايى نشد كه در پى غارت سرمايه‌هاى ايمانى و اعتقادي‌اند.
با توجه به مطالب ياد شده، مي‌توان گفت كه تعيين زمان براى ظهور برخلاف مفهوم و فلسفه انتظار است و چه بسا منتظر را به سستى و يا نااميدى بكشد؛ زيرا وقتى گفته شود كه تا فلان زمان مشخص، هر چند آينده اى نه چندان دور، ظهور به وقوع نخواهد پيوست، ما به طور طبيعى دچار سكون و ركود مي‌شويم و به اين بهانه كه هنوز تا ظهور فاصله داريم؛ از به دست آوردن آمادگى لازم براى ظهور خوددارى مي‌كنيم.
از سويى ديگر اگر ظهور به هر دليل در زمانى كه به ما وعده داده شده رخ ندهد ما دچار نااميدى و يأس مي‌شويم و چه بسا كه در اصل اعتقاد به ظهور منجى آخرالزمان نيز دچار ترديد شويم. اين نكته اى است كه در روايات نيز مورد توجه قرار گرفته است.
از جمله در روايتى كه فضيل بن يسار از امام محمد باقر(ع) نقل كرده، آن حضرت در پاسخ اين پرسش كه »آيا براى اين امر (برخاستن قائم(ع))، وقت (مشخص) وجود دارد، فرمود:
كسانى كه براى اين امر وقت تعيين مي‌كنند، دروغ مي‌گويند (آن حضرت سه مرتبه اين سخن را تكرار كرد و آنگاه فرمود:) زمانى كه موسى(ع) قومش را براى رفتن به قرارى كه با پروردگارش داشت ترك كرد، به آنها وعده داد كه تا سى روز ديگر برمي‌گردد، اما زمانى كه خداوند ده روز ديگر بر آن سى روز افزود، قومش گفتند: موسى خلاف وعده كرد پس آن كردند كه كردند...
داستان ارتداد قوم يهود و گوساله پرست شدن آنها در پى تأخير ده روزه حضرت موسى در تاريخ مشهور است و اين هشدارى است به همه كسانى كه در پى تعيين وقت براى ظهورند.
آنچه در روايات امام باقر(ع) در مورد فلسفه تعيين نشدن وقت ظهور آمده بود، به بيانى ديگر در روايتى كه از امام موسى كاظم(ع) نقل شده، آمده است. آن حضرت در اين زمينه مي‌فرمايد:
اگر به ما گفته مي‌شد: اين امر [ظهور قائم] تا دويست سال و يا سيصد سال ديگر واقع نمي‌شود؛ دلها سخت مي‌شد و بيشتر مردم از اسلام برمي‌گشتند. اما گفته‌اند: اين امر چه با شتاب پيش مي‌آيد و چه نزديك است! تا دلهاى مردم الفت گيرد و فرج نزديك احساس شود.
بنابراين همه بايد تلاش خود را متوجه اصل قضيه انتظار فرج، منتظر نگهداشتن مردم، حفظ شادابى و سرزندگى انتظار در آنها و يادآورى وظايف منتظران كنند و از پرداختن به موضوع زيان ظهور و تعيين وقت براى تان خوددارى نمايند.

ماهنامه موعود شماره 45

آنچه‌ از روايات‌ فهميده‌ مي‌شود اين‌ است‌ كه‌ اين‌ سيصد و سيزده‌ تن‌ از ياران‌ اصلي‌ حضرت‌ مهدي‌(ع‌) بوده‌ و فرماندهي‌ سپاه‌ ايشان‌ را برعهده‌ دارند و داراي‌ ويژگيهاي‌ خاصي‌ نظير ايمان‌ قوي‌، اخلاص‌، توانايي‌ بالاي‌ مديريتي‌، آگاهي‌ به‌ دين‌ اسلام‌ هستند تا بتوانند از عهدة‌ مسؤوليت‌ سنگيني‌ كه‌ به‌ عهده‌ دارند، برآيند. و البته‌ نكته‌ قابل‌ ذكر ديگر اينكه‌ تنها برخي‌ از اين‌ افراد در زمان‌ ظهور امام‌ زمان‌(ع‌) حيات‌ دارند و تعدادي‌ از آنها انسانهاي‌ پاك‌ و شايسته‌اي‌ بوده‌اند كه‌ قبل‌ از دوران‌ ظهور زندگي‌ مي‌كرده‌اند و لذا با ظهور حضرت‌ حجت‌(ع‌) حياتي‌ دوباره‌ يافته‌ و رجعت‌ مي‌كنند. از جمله‌ اين‌ افراد، اصحاب‌ كهف‌، مؤمن‌ آل‌ فرعون‌ و مالك‌اشتر را مي‌توان‌ نام‌ برد.

رواياتي‌ وجود دارد كه‌ به‌طور اجمال‌ اشاراتي‌ به‌ سرزمينهاي‌ اين‌ افراد داشته‌ و از ايران‌، شام‌، يمن‌، حجاز و عراق‌ و ديگر نقاط‌ به‌ عنوان‌ محل‌ زندگي‌ آنها نام‌ برده‌ است‌. البته‌ رواياتي‌ هم‌ داريم‌ كه‌ با تفصيل‌ بيشتر، حتي‌ اسامي‌ و محل‌ زندگي‌ آن‌ سيصد و سيزده‌ تن‌ را ذكر كرده‌ است‌. ناگفته‌ نماند اين‌ دسته‌ از روايات‌ چندان‌ مورد اعتماد نبوده‌ و بعيد نيست‌ كه‌ توسط‌ قصاصون‌ ساخته‌ شده‌ باشد.

به‌طور مثال‌ در روايتي‌ كه‌ از اميرالمؤمنين‌(ع‌) نقل‌ شده‌، ايشان‌ اسامي‌ و محل‌ زندگي‌ آنها را چنين‌ بيان‌ فرموده‌اند:

... فقال‌: رجلان‌ من‌ البصرة‌، و رجل‌ من‌ الاهواز، و رجل‌ من‌ عسكر مكرم‌... 1 .

به‌ دليل‌ طولاني‌ بودن‌ حديث‌ و براي‌ شاهد مثال‌ تنها به‌ ذكر شهرهايي‌ از ايران‌ كه‌ در حديث‌ ذكر شده‌ و افرادي‌ از آن‌ شهرها جزء سيصد و سيزده‌ ياور امام‌ زمان‌(ع‌) شمرده‌ شده‌اند، اكتفا مي‌شود: از اهواز، سيراف‌، شيراز، اصفهان‌، ايذه‌، نهاوند، همدان‌، قم‌، خراسان‌، آمل‌، گرگان‌، دامغان‌، ساوه‌، طالقان‌، قزوين‌، فارس‌، ابهر، اردبيل‌، مراغه‌، خوي‌، سلماس‌، شيروان‌، مرداني‌ به‌ اين‌ افتخار نايل‌ مي‌شوند كه‌ از برخي‌ شهرها بيش‌ از يك‌ نفر انتخاب‌ شده‌ است‌ به‌طور مثال‌: ده‌ نفر از قم‌، چهار نفر از اصفهان‌، بيست‌ و چهار نفر از طالقان‌ و..

لذا با فرض‌ پذيرش‌ اين‌ دسته‌ از احاديث‌، مي‌بينيم‌ كه‌ تعداد زيادي‌ از ياران‌ خاص‌ (313 نفر) امام‌ عصر(ع‌) از شهرهاي‌ مختلف‌ ايران‌ مي‌باشند.

اما علاوه‌ بر اين‌ 313 نفر كه‌ بزرگاني‌ هستند كه‌ قرار است‌ فرماندهي‌ سپاه‌ و ادارة‌ بخشهاي‌ مختلف‌ حكومت‌ حضرت‌(ع‌) را به‌ عهده‌ بگيرند، مؤمنان‌ بسياري‌ نيز وجود دارند كه‌ در آخرالزمان‌ به‌ زمينه‌سازي‌ براي‌ ظهور پرداخته‌ و با ظهور حضرت‌ مهدي‌(ع‌) به‌ ياري‌ ايشان‌ مي‌شتابند. در اين‌ دسته‌ از روايات‌ مربوط‌ به‌ زمينه‌سازي‌ حكومت‌ آن‌ بزرگوار، ايرانيان‌ سهم‌ بسزا و غير قابل‌ انكاري‌ دارند.

روايات‌ حكومت‌ زمينه‌سازان‌ ايراني‌، به‌ دو مرحله‌ مشخص‌ تقسيم‌ مي‌شود:
1. آغاز نهضت‌ آنان‌ به‌وسيله‌ مردي‌ از قم‌ كه‌ حركتش‌ سرآغاز امر ظهور حضرت‌ مهدي‌(ع‌) است‌.
2. ظهور شخصي‌ در ايران‌ به‌ نام‌ سيد خراساني‌ و فرمانده‌ نيروهاي‌ او، شعيب‌ بن‌ صالح‌؛ كه‌ به‌ اختصار چند روايت‌ در اين‌باره‌ ذكر مي‌شود.

از امام‌ كاظم‌(ع‌) روايت‌ شده‌ كه‌ فرمودند:
مردي‌ از قم‌، مردم‌ را به‌ سوي‌ خدا دعوت‌ مي‌كند، افرادي‌ گرد او جمع‌ مي‌شوند كه‌ قلبهايشان‌ همچون‌ پاره‌هاي‌ آهن‌ ستبر است‌ كه‌ بادهاي‌ تند حوادث‌، آنان‌ را نمي‌لغزاند، از جنگ‌ خسته‌ نشده‌ و نمي‌ترسند. اعتماد آنها بر خداست‌ و سرانجام‌ كار از آن‌ پرهيزكاران‌ است‌.2

عفّان‌ بصري‌ از امام‌ صادق‌(ع‌) روايت‌ كرده‌ و گفت‌:
امام‌(ع‌) به‌ من‌ فرمود: آيا مي‌داني‌ از چه‌رو اين‌ شهر را قم‌ مي‌نامند؟ عرض‌ كردم‌: خدا و رسولش‌ آگاهترند. فرمود: همانا قم‌ نامگذاري‌ شده‌ براي‌ اينكه‌ اهل‌ قم‌، اطراف‌ قائم‌(ع‌) گرد آمده‌ و با وي‌ قيام‌ مي‌نمايند و در كنار او ثابت‌ قدم‌ مانده‌ و او را ياري‌ مي‌كنند. 3

حديثي‌ نيز از منابع‌ اهل‌ سنت‌، از حضرت‌ علي‌(ع‌) نقل‌ شده‌ است‌ كه‌ فرمود:
خوش‌ به‌حال‌ طالقان‌، خداوند متعال‌ داراي‌ گنجهايي‌ در آنجاست‌ كه‌ نه‌ از طلاست‌ و نه‌ از نقره‌؛ اما در آن‌ خطه‌ مرداني‌ وجود دارند كه‌ خدا را آن‌طور كه‌ شايسته‌ معرفت‌ است‌ شناخته‌اند و آنان‌، ياران‌ مهدي‌ در آخرالزمان‌ مي‌باشند. 4

البته‌ آنچه‌ به‌نظر مي‌رسد اين‌ است‌ كه‌ مراد از اهل‌ طالقان‌؛ اهل‌ ايران‌ است‌ نه‌ فقط‌ منطقه‌ طالقان‌. لذا با دقت‌ در رواياتي‌ كه‌ در زمينة‌ نقش‌ ايرانيان‌ در زمان‌ ظهور وارد شده‌، نمي‌توانيم‌ در نقشي‌ كه‌ آنان‌ در مهيا نمودن‌ مقدمات‌ حكومت‌ حضرت‌ مهدي‌(ع‌) دارند، مناقشه‌ نماييم‌.

ماهنامه موعود شماره 50

پي‌نوشتها:
1 .الشيخ‌ مهدي‌ حمد الفتلاوي‌، علامات‌ المهدي‌ المنتظر في‌ خطب‌ الامام‌ علي‌ و رسائله‌ و أحاديثه‌، ص‌275.
2 .علي‌ كوراني‌، عصر ظهور، ص‌237.
3 .همان‌، ص‌239.
5 .همان‌، ص‌258.

نام اصلى، كنيه، محل اقامت و محل ظهور دجال

كيفيت‏خروج دجال

دجال در اعتقادات مسيحيت

نشانى‏هاى دقيق دجال ازكلام اميرمؤمنان على عليه السلام

سيماى دجال در ادب فارسى

كلام آخر درباره «دجال‏»

طبق متون ديني ظهور را نزديك مي‌دانيم و هر كس معتقد نباشد كه فرج نزديك است، دچار قساوت قلب مي‌شود. البته نزديكي هم جز نزديكي زماني معنا نمي‌دهد و عامل احساس نزديكي، ايمان به موضوع و تمناي موضوع است و اين‌كه انسان هر علامتي ببيند، علاقمند به نزديك شدن ظهور مي‌شود.

حجت الاسلام عليرضا پناهيان در گفتگو با «بازتاب» در آستانه عید نیمه شعبان اظهار داشت: البته طبيعي است كه هيچ آدم عاقلي براي ظهور، روز و ساعت و تاريخ تعيين نمي‌كند و اگر كسي گفت، از او پذيرفته نمي‌شود. اما ما طبق متون ديني ظهور را نزديك مي‌دانيم. در دعاي عهد مي‌خوانيم كه «انهم يرونه بعيدا و نره قريبا» البته این طبعا يكي از راه‌هاي آزمايش هم هست.

وی درباره عوامل افزایش سخن گفتن از امام زمان(عج) و پرداختن به موضوعات مربوط به ايشان در چند سال اخیر گفت: در زمانه ما، آينده‌نگري بيشتر است؛ همان‌گونه كه در دوره سازندگي به سند چشم‌انداز و برنامه‌هاي پنج ساله روي مي‌آوريم. به هر حال جامعه بعد از به دست آوردن حداقل آرمان‌هاي خودش، با نگاه به آينده، به موضوع مهدويت حساس‌تر نگاه مي‌كند. به ويژه كه اين موضوع، هم به ايمان ديني و سير تاريخي ما مربوط است و هم عواطف آحاد جامعه با آن گره خورده است. حتي آرمان‌هاي انقلابي ما هم جز با آرمان بلند مهدويت آرام نمي‌گيرند. چون بسياري از حرف‌هاي جهاني و حرف‌هاي نهايي ما، تنها با موضوع مهدويت قابل درك است و طبيعي است كه جامعه سال‌هايي پس از دفاع مقدس به موضوع مهدويت روي آورد. البته متاسفانه اين رويكرد به مهدويت در حد افكار عمومي و برخي آيين‌ها و مراسم ديني باقي مانده است.

این کارشناس مذهبی در خصوص نسخه‌هاي انحرافي و انواع ادعاها و خرافات و بازارگرمي‌ها در موضوع مهدویت گفت: اگر مسير درست توجه به مهدويت در جامعه ايجاد نمي‌شد، اكنون اين انحرافات شكل غالب به خود مي‌گرفت.

وی افزود: وقتي در برخي جلسات گفته مي‌شد كه در مهديه دعاي ندبه راه بيفتد، من به دوستان رزمنده مي‌گفتم اگر در اين ميدان نياييد و بچه‌هاي اهل مبارزه به آن نپردازند، عده‌اي بي‌صلاحيت، اين موضوع پركشش را مصادره مي‌كنند و بعد هر كسي بگويد «يا صاحب‌الزمان»، مي‌گويند انجمني است.

پناهیان گفت:آفت‌هاي كنوني هم طبيعي است و به اعتقاد من، حداقلي است. افزايش آن هم طبيعي است، به نظر من درباره مقدار انحرافات هم گاهي مبالغه مي‌شود، در حالي كه جامعه هوشيار است.بيشتر اين‌گونه انحرافات و آسيب‌ها هم چه در منشأ آن و چه در نقاط اثرش به مشكلات روحي و رواني آدم‌ها وابسته است. البته مردم ما هم باهوشند و هم سلامت فكري و روحي دارند و به همين دليل چندان به اين موارد توجه نمي‌كنند.

  بعد از شهادت‌ امام‌ هادي‌ (ع‌) توسط معتزعباسي‌ در سال‌ 254 هجري‌، زندگي‌ بر امام‌حسن‌ عسگري‌(ع‌) توسط ماموران‌ امنيتي‌ عباسي‌سخت‌ شد در حاليكه‌ نوشتن‌ كتاب‌ احاديث‌ توسطعلماي‌ اهل‌ سنت‌ مانند «محمدبن‌ اسماعيل‌بخاري‌»، مولف‌ صحيح‌ بخاري‌ (متوفي‌ 256هجري‌) و «مسلم‌ بن‌ حجاج‌ نيشابوري‌» مولف‌صحيح‌ مسلم‌ (متوفي‌ 261 هجري‌) به‌ آزادي‌صورت‌ مي‌پذيرفت‌، اما خانواده‌ اهل‌ بيت‌ پيامبر(ص‌) تحت‌ شديدترين‌ مراقبتهاي‌ امنيتي‌ وسختگيري‌ مستبدانه‌ دولت‌ عباسي‌ با محدوديتهاي‌طاقت‌ فرسا زندگي‌ مي‌كردند.
    ماجراي‌ ولادت‌ حضرت‌ مهدي‌، امام‌ زمان‌ (ع‌)را بزرگان‌ علم‌ حديث‌ از قدماي‌ اصحاب‌، مانند«ابي‌جعفر طبري‌»، «فضل‌ بن‌ شاذان‌»، «علي‌بن‌حسين‌ مسعودي‌»، «شيخ‌ صدوق‌»، «طوسي‌» و«مفيد» با اسناد صحيح‌ از حكيمه‌ عمه‌ امام‌ حسن‌عسگري‌ (ع‌) و خواهر امام‌ هادي‌ (ع‌) اينگونه‌ نقل‌كردند. بعد از شهادت‌ امام‌ هادي‌ (ع‌) امام‌ حسن‌عسگري‌ (ابو محمد) (ع‌) در جاي‌ پدربزرگوارش‌قرار گرفت‌ من‌ هم‌، مانند همه‌ به‌ زيارتش‌ مي‌رفتم‌تا از برادرزاده‌ام‌ ديدار كنم‌ چنانچه‌ به‌ خدمت‌برادر مي‌رسيدم‌، روزي‌ من‌ خدمت‌ مليكه‌ خانم‌رسيدم‌ (مليكه‌ در منزل‌ امام‌ حسن‌ عسگري‌ به‌نرجس‌ و سوسن‌ ناميده‌ مي‌شد) مليكه‌ به‌ نزد من‌آمد تا كفشم‌ را از پايم‌ در آورد. گفتم‌ خانم‌ من‌، تواجازه‌ بده‌ من‌ كفشت‌ را در بياورم‌، او بلافاصله‌گفت‌: نه‌، تو سيده‌ و خانم‌ من‌ هستي‌ اجازه‌نمي‌دهم‌ شما كفش‌ از پايم‌ در آوريد من‌ براي‌ اوتوضيح‌ دادم‌ كه‌ او همسر امام‌ زمان‌ (ع‌) من‌ است‌و او مادر امام‌ بعدي‌ خواهد بود و من‌ بايد به‌ اوخدمت‌ كنم‌. اين‌ سخنان‌ و حرفها را برادر زاده‌ام‌شنيد سپس‌ فرمود عمه‌ جان‌ خداوند تو را جزاي‌خير دهد و من‌ تا غروب‌ در منزل‌ برادر زاده‌ام‌بودم‌ و به‌ منزلم‌ برگشتم‌.

    روز چهاردهم‌ شعبان‌ سال‌ 255 هجري‌فرستاده‌اي‌ از سوي‌ امام‌ حسن‌ عسگري‌ به‌ خدمت‌حكيمه‌ عمه‌ خانم‌ رسيد كه‌ امام‌ (ع‌) فرمودندروزه‌ات‌ را امروز نزد ما افطار كن‌ و امشب‌، شب‌نيمه‌ شعبان‌ است‌ نزد ما باش‌. به‌درستي‌كه‌ متولدشود امشب‌ مولودي‌ كه‌ بر خداوند منان‌ كريم‌ و برخلق‌ او حجت‌ است‌ و خداوند زمين‌ را بعد ازمردنش‌ توسط او زنده‌ مي‌كند.
    حكيمه‌ پرسيد: آقاي‌ من‌ اين‌ فرزند از چه‌ كسي‌متولد مي‌شود؟ امام‌ فرمود: از نرجس‌ (سوسن‌).حكيمه‌ بلافاصله‌ متوجه‌ نرجس‌ (سوسن‌) مي‌شودولي‌ بعد از مكثي‌ با تعجب‌ از امام‌ مي‌پرسد آقاي‌من‌ در ايشان‌ اثري‌ از بارداري‌ نمي‌بينم‌ دوباره‌امام‌ حسن‌ عسگري‌ تاكيد فرمودند از نرجس‌ متولدمي‌شود، نه‌ غير او، دوباره‌ حكيمه‌ با دقت‌ بيشتري‌به‌ نزد نرجس‌ خانم‌ باز مي‌گردد و موضوع‌ را با اودر ميان‌ مي‌گذارد و به‌ آنچه‌ كه‌ امام‌ فرمود ازحالش‌ مي‌پرسد ولي‌ در كمال‌ تعجب‌، نرجس‌ باشرم‌ و حيا پاسخ‌ داد. خانم‌، من‌ چيزي‌ از زايمان‌قريب‌ الوقوع‌ در خود احساس‌ نمي‌كنم‌.
    اين‌بار حكيمه‌ موضوع‌ را به‌ اطلاع‌ امام‌ حسن‌عسگري‌ (ع‌) رساند و حضرت‌ در پاسخ‌ تبسم‌فرمودند و اضافه‌ داشتند چون‌ وقت‌ فجر ظاهرشود آثار وضع‌ حمل‌ ظاهر مي‌شود و مثل‌ نرجس‌مثل‌ مادر موسي‌ است‌ كه‌ حمل‌ چندان‌ در او ظاهرنشد و كسي‌ آن‌ را ندانست‌ تا اينكه‌ زمان‌ ولادتش‌فرا رسيد و ماموران‌ فرعون‌ شكمهاي‌ زنان‌ حامله‌را به‌ جهت‌ جستجوي‌ موسي‌ كه‌ كاهنان‌ پيش‌ بيني‌كرده‌ بودند مي‌شكافتند و هزاران‌ مادر و جنين‌ رابه‌ قتل‌ رساندند. 
    

فجر ولادت‌ مبارك‌

حكيمه‌ با مليكه‌ بعد از نماز مغرب‌ و عشا، عصرچهاردهم‌ شعبان‌ 255 افطار نمودند و سپس‌ به‌استراحت‌ و خواب‌ رفتند و حكيمه‌ مراقب‌ مليكه‌بود و به‌ هنگام‌ نيمه‌ شب‌ جهت‌ نماز شب‌ حكيمه‌ به‌نماز مي‌ايستد ولي‌ باز هم‌ از وضع‌ حمل‌ و آثار آن‌خبري‌ نيست‌ و همين‌ طور نيز مليكه‌ به‌ نماز ايستاد وهر دو خانم‌ نماز خواندند و مليكه‌ به‌ استراحت‌ادامه‌ داد و چون‌ وقت‌ فجر اول‌ طالع‌ شد حكيمه‌متوجه‌ مليكه‌ شد كه‌ به‌ خواب‌ مجدد رفته‌ است‌ دراين‌ هنگام‌ ترديد و شك‌ بر او مستولي‌ بود كه‌چگونه‌ ممكن‌ است‌ آثار وضع‌ حمل‌ و زايمان‌چندان‌ آشكار نيست‌ ولي‌ نوزادي‌ از مليكه‌ متولدخواهد شد. حكيمه‌ در اين‌ اوهام‌ غرق‌ بود كه‌ امام‌فرمود: عمه‌ خانم‌، عجله‌ نكن‌ اكنون‌ وقت‌ ولادت‌نزديك‌ است‌ صداي‌ امام‌، حكيمه‌ را به‌ خود آوردو او شروع‌ به‌ خواندن‌ سوره‌هاي‌ «الم‌»، «سجده‌»و «يس‌» قرآن‌ نمود، در اين‌ لحظه‌ متوجه‌ مليكه‌شد كه‌ از خواب‌ ترسان‌ بيدار شد حكيمه‌ به‌ سوي‌او رفت‌. و ادامه‌ ماجرا را اينگونه‌ نقل‌ مي‌كند مليكه‌را به‌ سينه‌ خود چسبانيدم‌ و گفتم‌ نام‌ و ياد خدا بر توباد آيا احساسي‌ داري‌ مليكه‌ با اضطراب‌ گفت‌ بلي‌عمه‌. شروع‌ به‌ اذكار و اسما الهي‌ كردم‌ و در اين‌هنگام‌ صداي‌ امام‌ را شنيدم‌ كه‌ فرمود سوره‌ قدررا بخوان‌ من‌ سوره‌ قدر را خواندم‌ از مليكه‌پرسيدم‌ چه‌ حالي‌ داري‌؟ مليكه‌ گفت‌: آنچه‌مولايمان‌ فرمود بر من‌ ظاهر شد احساس‌ طفلي‌ درشكم‌ خود دارم‌ كه‌ با من‌ در خواندن‌ سوره‌ قدرهمراهي‌ مي‌كند و بر من‌ سلام‌ مي‌دهد و من‌ ازصداي‌ او مي‌ترسم‌ و اضطراب‌ دارم‌. حكيمه‌ درعين‌ تعجب‌ و ناباوري‌ صداي‌ امام‌ حسن‌(ع‌) رامي‌شنود كه‌ عمه‌ جان‌ از قدرت‌ الهي‌ تعجب‌ نكن‌كه‌ خداوند معصوم‌ (ع‌) را در كودكي‌ به‌ حكمت‌گويا مي‌كند و در بزرگي‌ حجت‌ خود در زمين‌ برخلق‌ قرار مي‌دهد.
    ناگهان‌ مليكه‌ از چشمم‌ ناپديد شد من‌ او رانديدم‌ انگار حجاب‌ و پرده‌اي‌ از نور بين‌ من‌ و اوايجاد شد من‌ مضطرب‌ به‌ سوي‌ امام‌ عسگري‌دويدم‌، امام‌ فرياد كنان‌ فرمود عمه‌ برگرد او را درجاي‌ خودش‌ خواهي‌ يافت‌ من‌ بازگشتم‌ به‌ اطاق‌مليكه‌ و لحظه‌اي‌ درنگ‌ كردم‌ قرصي‌ از نور تابان‌ديدم‌ كه‌ چشمم‌ را خيره‌ كرد مادر كنار طفلي‌ زيبا باصورتي‌ درخشان‌ نشسته‌ است‌ و كودك‌ به‌ سجده‌افتاده‌ و انگشتان‌ سبابه‌ خود را به‌ آسمان‌ بلند كرده‌و ذکرمي‌گويد.

منبع: http://www.ksabz.net/article.asp?AID=1822

 مقدمه: بر اساسِ آنچه در منابعِ دين ذكر شده، اعتقاد راسخ شيعه بر آن است كه تمام بركات هستي و ادامة حيات عالَم و آدم و ساير موجودات در سايه وجود مقدّس و با بركت ولي و خليفة خدا بر روي زمين مي باشد و اگر آن وجود گرامي نباشد تمام هستي نابود گشته و از بين خواهد رفت.«لَوبَقَيتِ الاَرضُ بغيرِ امامٍ لَساخَت» «اگر امام بر روي زمين نباشد، اهلش را فرو خواهد برد.» «امام صادق(ع)»[1]. و مصداق ولي خدا در زمان ما حضرت ولي الله الاعظم، حجة بن الحسن المهدي (عج) مي باشد، كسي كه ذخيرة پروردگار براي اقامة حكومت حقّ در عالم است. «وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَي الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ لَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِينَ»[2] «و اراده كرده‎ايم بر مستعضعفين زمين منّت نهاده و آنها را امام بر روي زمين و وارث گذشتگان بگردانيم». به بركتِ وجودِ ايشان رزق نازل گرديده و فيضِ مادي و معنوي خداوند بر بشر جاري است و تنها و با تَمسّك و تَوسل به آن بزرگوار است كه وصول به درجات بالاي كمال و قرب حضرت حق(جل و اعلي) ميّسر مي گردد.[3] امام صادق (ع) فرمودند: «اوصياء پيغمبر درهاي توجه مردم به سوي خداوند مي باشند .»[4]

در زمان غيبت كبري، اگر چه آن وجود مقدّس به ظاهر در ميان مردم نيستند امّا طبق فرمايش پيامبر اكرم(ص) مردم همچون خورشيد پشت ابر از وجودشان بهره‎مند مي گردد.[5]و خود آن بزرگوار نيز در توقيع به شيخ مفيد (ره) فرمودند: «انّا غير مهملين لمراعاتكم ولا ناسين لذكرِكُم...» «ما هرگز شمارا به حال خود وا نمي‎گذاريم و فراموشتان نمي‎كنيم و اگر اينچنين نبود بلا‎ها بر شما نازل مي گشت و دشمنان بر شما مسلط مي‎شدند.»[6]

از همين رو شيعيان و ارادتمندان آن حضرت و به خصوص عالمان دين ـ كه به فرمودة آن حضرت نائب ايشان در ميان مردم هستند ـ[7] پيوسته در مشكلات خويش متوسّل به وجود مقدّس آن حضرت شده و هر لحظه خود را در محضر آن حضرت حاضر مي دانند و مورد توجّه و عنايات خاصّ آن وجود مقدّس قرار داشته اند . شبستانهاي مسا جد سهله، كوفه و جمكران با صداي ناله‎هاي اين عاشقان اُنس گرفته و حكاياتي از ارتباط نزديك عشّاق با معشوق خويش دارد.

سؤالي كه در اين ميان مطرح است اينكه، آيا ملاقات با آن وجودِ نازنين در زمان غيبت كبري ميسّر است، در حالي كه در توقيع مبارك حضرت به «علي بن محمد سمري» نائب چهارم از نوّاب اربعه آمده است: «وسيأتي لشيعتي من يدّعي المشاهدة قبلَ خروج السفياني و الصيحة فهو كذّابٌ مفتر»[8] «قبل از خروج سفياني و صيحة آسماني برخي از شيعيان ادعاي مشاهدة امامشان را دارند و آنها دروغگويند.»

در پاسخ به اين سوال بايد گفت كه: اولاً: با توجّه به اتمام نيابت خاصّه، مراد از ادعاي مشاهده، همراه با ادعاي نيابت است و اينكه هر وقت بخواهد مي تواند امام را زيارت كند و چنين شخصي كذّاب است. ثانياً: مراد كساني هستند كه ادعا دارند حضرت را ديده و شناخته اند بدون اينكه حضرت ، خود را معرّفي نمايد. ثالثاً: بهترين دليل برامكان چيزي وقوع آن است و در حالي كه بسياري از بزرگان كه در وثاقت آنها شك نيست به محضرشان شرفياب شده‎اند، پس راه ملاقات با حضرت مفتوح است. علاوه بر اينكه يك جهت اين بيان مبارك براي اين است كه راه سؤاستفاده براي افراد فرصت طلب مسدود شود و ادعاي هر كسي به راحتي پذيرفته نشود.[9]

در هر حال راه ارتباط با ولي‎عصر (عج) ـ بر فرض كه راه ملاقات هم بسته باشد ـ به هيچ وجه مسدود نيست و با توجه به اشراف حضرت به اعمال شيعيان[10] و عنايت به آنها، مي توان براي محكم تر نمودن اين ارتباط در جهت رضايت آن وجود مقدّس تلاش نمود.

ارتباط با امام زمان در كلام بزرگان : حضرت امام خميني (ره): «همان طوري كه رسول اكرم(ص) به حسب واقع حاكم بر جميع موجودات است، حضرت مهدي همان طور حاكم بر جميع موجودات است، آن خاتم رسل است و اين خاتم ولايت...»[11].

«ببينيد كه تحت مراقبت هستيد، نامة اعمال ما مي رود پيش امام زمان ـ سلام الله عليه ـ هفته‎اي دو دفعه (به حسب روايت ) نكند كه خداي نخواسته از من و شما و ساير دوستان امام زمان ـ سلام الله عليه ـ يك وقت چيزي صادر بشود كه موجب افسردگي امام زمان ـ سلام الله‎عليه ـ باشد.»[12]

«رهبر همة شما و همة ما وجود مبارك بقية الله است و بايد ماها و شماها طوري رفتار كنيم كه رضايت آن بزرگوار را كه رضايت خداست بدست آوريم.»[13]

«خداوند... ما را موفّق كند كه به لقاي جمال مبارك امام زمان ـ سلام الله عليه ـ موفق بشويم.»[14]

« بحمدالله اين كشور الآن در تحت عنايت حق تعالي و در تحت حمايت ولي عصرسلام الله عليه به مقامي رسيده كه مي تواند راه خودش را طي كند.»[15]

حضرت آيت الله العظمي بهجت(حفظه الله): «كجا رفتند كساني كه با صاحب الزمان ارتباط داشتند؟ ما خود را بيچاره كرده‎ايم كه قطع ارتباط نموده‎ايم و گويا هيچ نداريم. آيا آن ها از ما فقيرتر بودند؟ اگر بفرمائيد به آن حضرت دسترسي نداريم؟ جواب شما اين است كه چرا به انجام واجبات و ترك محرّمات ملتزم نيستيد، و او به همين از ما راضي است زيرا «أورع النّاس مَن تورَّعَ عن المحرّمات»پرهيزگارترين مردم كسي است كه از كارهاي حرام بپرهيزد. ترك واجبات و ارتكاب محرّمات، حجاب و نقاب ديدار ما از آن حضرت است.»[16]

سيرة عملي بزرگان در ارتباط و انس با امام زمان (عج): علّامه سيد مهدي بحرالعلوم(ره): اين بزرگوار يكي از مشتاقان و ارادتمندان حقيقي حضرت ولي عصر(ع) بوده‎اند، كه پيوسته متوسّل به آن حضرت مي شدند. ايشان در زمان تحصيل با ميرزاي قمي (ره) همدرس بودند و مرحوم ميرزا مي گويد: چون استعدادش زياد نبود من غالباً درسهارا براي ايشان تقرير مي كردم. بعد از اينكه من به ايران آمدم و چندسالي گذشت بار ديگر به زيارت عتبات عاليات موفّق شدم. در اين زمان سيد بحرالعلوم اشتهار علمي زيادي پيدا كرده بود و وقتي با ايشان ملاقات كردم، ايشان را درياي موّاجي از علم ديدم. وقتي سّر قضيه را از ايشان جويا شدم، در خلوت اينگونه برايم تعريف كردند: «شبي به مسجد كوفه رفته بودم،ديدم آقايم حضرت ولي عصر (ع) مشغول عبادت است ايستادم و سلام كردم. جوابم را مرحمت فرمودند و دستور دادند پيش بروم. من كمي جلو رفتم ولي ادب كردم و جلو تر نرفتم. فرمودند: جلوتر بيا، پس چند قدمي جلوتر رفتم باز هم فرمودند: جلوتر بيا. ومن نزديك شدم تا آنكه او آغوش مهر گشود و مرا در بغل گرفت و به سينة مباركش چسبانيد. در آن هنگام آنچه را خداوند متعال مي خواست كه به قلب و سينة من سرازير شود، سرازير شد.»[17]

البته در موارد ديگري نيز عنايات حضرت (ع) شامل حال ايشان گرديده و موفق به زيارت حضرت شده‎اند، كه ما به ذكر همين مورد اكتفاء مي كنيم.[18]

شيخ صدوق(ره): شيخ طوسي و ديگران روايت كرده‎اند كه: علي بن بابويه (ره) كه پدر شيخ صدوق (ره) و از علماء بود، عريضه اي خدمت حضرت ولي عصر (عج) نوشت و در آن از حضرت خواهش كرده بود كه دعا كنند خداوند فرزندي به ايشان عطا نمايد. و اين عريضه را توسط حسين بن روح (ره) ـ نائب خاص حضرت ـ خدمت آن وجود مقدس فرستاد. جواب آن را حضرت اينگونه مرقوم فرمودند: «براي تو دعا كرديم و خداوند به زودي دو فرزند نيكو كرامت فرمايد». خداوند دو فرزند به نامهاي «محمّد و حسين» به ايشان عنايت كرد كه«محمّد» معروف به شيخ صدوق و صاحب كتابهاي بسياري از جمله «من لا يحضره الفقيه» است. و «حسين» نيز بسياري از فضلاء و محدثين از نسل ايشان بوجود آمده‎اند. و شيخ صدوق پيوسته افتخار مي كرد كه من به دعاي حضرت مهدي (ع) متولد شده‎ام.[19]

مرحوم مقدس اردبيلي(ره): سيد مير علّام تفرشي از شاگردان ايشان مي گويد: شبي در تاريكي استادم را ديدم كه به سمت حرم اميرمؤمنان (ع) آمدند در به روي ايشان باز شد، داخل رفتند و صداي مكالمه‎اي را مي شنيدم. بعد دوباره در باز شد بيرون آمدند و به سمت مسجد كوفه رفتند. من نيز ايشان را دنبال كردم.در آنجا نيز وارد محراب اميرالمومنين(ع) شدند و من صداي مكالمة مبهمي را شنيدم. در برگشت به سمت نجف ايشان متوجه من شدند. من ايشان را به اميرمؤمنان(ع) قسم دادم كه قضية امشب چه بود. ايشان بعد از اينكه از من قول گرفت: اين قضيه را تا آخر عمرشان براي كسي نگويم، فرمودند: بعضي مسائل مشكل برايم پيش آمده بود كه در حّل آنها متحيّر بودم. از اين رو متوسّل به امير مؤمنان شدم، ايشان مرا به فرزندشان حضرت مهدي (ع) كه امام زمان ماست ارجاع دادند و فرمودند: ايشان در مسجد كوفه‎اند. به آنجا آمدم سؤالهارا جواب گرفتم و اكنون به نجف بر مي گردم.[20]

آية الله ميرزاي شيرازي (ره): در زماني كه استعمار انگليس امتياز انحصاري كشت و فروش توتون و تنباكو را در ايران بدست گرفت و قصد نفوذ و استعمار كشور را داشت، علماء در صدد مقابله بر آمدند. آية الله سيد محمد فشاركي نزد استادشان ميرزاي شيرازي بزرگ آمده و طي صحبت صريحي از ايشان مي خواهند، بر عليه استعمار انگليس قيام كرده و موضع شديدي اتّخاذ نمايد. حضرت آية الله العظمي ميرزاي شيرازي نظري به ايشان افكنده مي فرمايد: «مدّتهاست كه در فكر آن بودم ودر اين مدّت، جهات مختلف اين فتوي را بررسي كردم تا اينكه ديروز به نتيجة نهائي رسيدم و امروز به سرداب مقدّس رفتم تا از مولايم امام زمان (ع) اجازة حكم بگيرم و آقا نيز اجازه فرمودند و قبل از آمدن شما حكم را نوشتم». و اينگونه بود كه ايشان حكم الهي خود را به اين مضمون صادر كردند.«اليوم استعمال توتون و تنباكو بأيّ نحوكان، در حكم محاربة با امام زمان ـ سلام الله عليه ـ است.»وطومار استعمار را در كشور ايران با عنايت حضرت ولي عصر (عج) در آن زمان در هم پيچيدند.[21]

آية الله العظمي سيد ابوالحسن اصفهاني(ره): آية الله بهجت (حفظه الله) فرمودند: «آقا سيد ابوالحسن اصفهاني(ره) براي يكي از علماء سنّي مجلس فاتحه اقامه كرد. شخصي به ايشان اعتراض مي‎كند كه چرا از سهم امام (ع) اينگونه مجالس را برگذار مي كنيد. ايشان به شخص معترض ورقة سبزي را نشان داده بود كه بنابر نقل، به خطّ و امضاي حضرت غايب ( عجل الله تعالي فرجه الشريف ) بود و ايشان هم يقين كرده بود كه ورقه از جانب حضرت است كه به مرحوم سيد اجازه داده بود كه: «سهم امام را در آنچه موجب اعتلاي مذهب حق است صرف نمايد.»[22]

حضرت آية الله العظمي مرعشي نجفي (ره): بنابر آنچه در زندگينامة معظّم‎له ذكر شده، ايشان سه مرتبه موفق به تشرّف به خدمت حضرت شدند، كه ما در اينجا يك مورد را به طور اختصار ذكر مي كنيم: «در ايّام تحصيل علوم ديني و فقه اهل بيت (ع) در نجف اشرف شوق زياد جهت ديدار جمال مولايمان بقية‎الله الاعظم (عج) داشتم. با خود عهد كردم كه چهل شب چهار‎شنبه پياده به مسجد سهله بروم؛ به اين نيّت كه جمال آقا صاحب الامر (عليه السلام) را زيارت و به اين فوز بزرگ نائل شوم. تا 35 يا 36 شب چهارشنبه ادامه دادم، تصادفاً اين شب، رفتنم از نجف به تأخير افتاد و هوا ابري و باراني بود. نزديك مسجد سهله خندقي بود. هنگامي كه به آنجا رسيدم بر اثر تاريكي شب وحشت و ترس وجودِ مرا فرا گرفت... ناگهان صداي پائي از دنبال سر شنيدم كه بيشتر ترسيدم. برگشتم به عقب، سيّد عربي را با لباس اهل باديه ديدم. نزديك آمد و با صداي فصيح گفت: «اي سيد، سلام عليكم» ترس و وحشت به كلي از وجودم رفت و تعجب آور بود كه در اين تاريكي ايشان چگونه متوجّه سيادت من شد. به هر حال سخن گفته و مي رفتيم. از من سؤال كرد: قصد كجا داري؟گفتم مسجد سهله. گفت: به چه جهت؟ گفتم: به قصد تشّرف زيارت ولي عصر (ع) مقداري كه رفتيم به مسجد زيدبن صوحان رسيديم، داخل شده و نماز خوانديم و بعد از دعائي كه سيّد خواند كه كأن ديوار و سنگها با او دعا مي خواندند انقلاب عجيبي در خودم احساس كردم كه از وصف آن عاجزم. بعد سيّد فرمود: تو گرسنه‎اي و سه قرص نان و سه خيار سبز تازه در سفره داشت كه باهم خورديم و من به اين معني منتقل نشدم كه در وسط زمستان خيار تازه از كجا آمده سپس داخل مسجد سهله شده ايشان اعمال مقامات را انجام دادند ومن هم تبعيت كردم و نماز مغرب و عشاء را هم به ايشان اقتدا نمودم... بعد به ايشان گفتم: چاي و قهوه و يا دخانيات ميل داريد؟ فرمودند: اينها از فضول زندگي است و ما از اين فضولات دوريم»... بعد صحبتهائي بين آن بزرگوار و آقاي مرعشي رّد و بدل مي شود و آقا سفارشاتي به ايشان مي كنند از جمله تأكيد بر خواندن زيارت عاشوراء و قرائت قرآن. سپس آقاي مرعشي به جهت حاجتي از مسجد بيرون رفته و به ذهنشان خطور ميكند كه اين بزرگوار كيستند؟ برمي گردد و ديگر آقارا نمي بيند و يقين مي كند كه حجةبن‎الحسن المهدي (ع) بوده‎اند.»[23]

يكي ديگر از تشرفات ايشان در سامرّاء[24] در سرداب مقدّس بعد از اينكه چند شب در آنجا بيتوته كرده و به حضرت متوسل مي شوند، رخ مي دهد و تشرف ديگر در مسير رفتن به امامزاده سيد محمد (ع) حاصل مي گردد.[25]

حضرت آية الله قاضي(ره): آقا سيّد هاشم حدّاد فرموده اند: «حضرت آقا ]آية الله قاضي[ خيلي در گفتارشان و در قيام و قعودشان و به طور كلي در مواقع تغيير از حالتي به حالت ديگر خصوص كلمة «يا صاحب الزمان» را بر زبان جاري مي‎كردند. يك روز يك نفر از ايشان پرسيد: آيا شما خدمت حضرت وليّ عصر ارواحنافداه مشرّف شده‎ايد؟ فرمودند: كور است هر چشمي كه صبح از خواب بيدار شود ودر اوّلين نظر نگاهش به امام زمان (عج)نيفتد.»[26]

دأب و عادت ايشان در تربيت شاگردان بر اين بوده كه در ابتدا احاديث مربوط به غيبت و ظهور ولي عصر (عج) را براي آنها تدريس مي‎فرمودند.[27]

مرحوم علامه طباطبائي نقل كرده‎اند كه: «مرحوم قاضي مي‎فرمود، در روايت است وقتي حضرت قائم ظهور مي‎كند و ياران ايشان گِرد او جمع مي شوند حضرت به آنها مطلبي مي گويد كه همه گرد عالم متفرّق مي شوند و چون داراي طّي‎الارض هستند همه جا را تفحص كرده، درمي يابند كه غير از ايشان كسي داراي ولايت مطلقة الهيه نيست، به مكه بر مي گردند و با ايشان بيعت ميكنند. آنگاه ايشان فرمودند: آن كلمه اي راكه حضرت به ياران خويش مي گويد و متفرق مي شوند من مي‎دانم كه چيست.» و اين سخن بلندي است كه مرحوم قاضي (ره) فرمودند.[28]

توسّل به حضرت مهدي (عج)جهت شهرية طلاب: بارها پيش آمده، كه وجوهات به جهت شهريةطلاب به دست مراجع نرسيده وآن بزرگواران و يا نمايندة آنها با توسّل به محضر ولي عصر (ع) به طور معجزه آسا، پول مورد نياز را دريافت كرده‎اند. از جمله اينكه موقعي چند ماه شهرية طلاب نمي‎رسد و پولي در اختيار حاج شيخ عبدالكريم حائري (ره) نبوده و متوسّل به ولي عصر (عج) مي شوند بعد از ظهري، آقاي گلپايگاني در خواب مي شنوند كه منادي ندا مي كند: به آشيخ عبدالكريم‎بگويند كه از گريه‎هاي امام زمان (ع) وجوه متوجه قم شد. بعد كه به حاج شيخ ميگويند، ايشان مي فرمايد: يك نفر آمده و تقبّل كرده هرماه شهرية طلاب را بدهد.[29] در قضية ديگر حضرت آية الله گلپايگاني فرموده بودند: در زمان حاج شيخ عبدالكريم ، طلبه‎ها از مقسّم شهرية ايشان آشيخ محمّد تقي بافقي درخواست عباي زمستاني مي كنند. او با حاج شيخ در ميان مي گذارد، حاج شيخ مي فرمايد: از كجا بياورم. بالاخره آقاي بافقي مي گويد من به جمكران مي روم و از امام زمان مي‎گيرم. شب جمعه‎اي به جمكران رفته متوسّل به حضرت مي‎شوند و فردا خدمت حاج شيخ آمده مي‎گويد: آقا وعده دادند چهارصد عبا به تعداد طلاب مرحمت نمايند. و روز شنبه يكي از تجاّر چهار‎صد عبا مي‎آورد و بين طلاب تقسيم مي‎گردد.[30]

حضرت آية الله العظمي بهاءالديني (ره): حجةالاسلام حيدري كاشاني در كتاب سيري در آفاق اينگونه نقل كرده‎اند: «آنچه خود از دو لب مبارك حضرت آية الله بهاءالديني(ره) شنيدم، اين بود كه فرمودند: ‌مدّت شصت سال بود كه ما آرزوي زيارت حضرت را داشتيم يك روز در حال نقاهت و كسالت در اين اطاق خوابيده بودم يك مرتبه آقا از در اطاق ديگر وارد شد.سلام محكمي به من كرد آن‎چنان سلامي كه در مدت شصت سال كسي چنين سلامي به ما نكرده بود . و آن قدر گيج شديم كه نفهميديم جواب سلام را داديم يا نه. آقا تبسّمي كرد و احوالپرسي و از آن در خارج شد.»[31]

يكي ديگر از شاگردان ايشان مي گويد: «مدّتي بود آقا در قنوت نماز‎ها تغيير رويه داده و به جاي دعاهاي مرسوم، دعاي فرج حضرت ولي عصر (عج) «اللّهم كن لوليّك الحجة بن الحسن(ع)...» را مي خواندند . وقتي در فرصت مناسبي علت را از ايشان جويا شديم، فرمودند: «‌حضرت پيغام دادند در قنوت به‎من دعا كنيد.»[32]

اين بود چند نمونه از ارتباط سربازان حضرت ولي عصر (عج) با مولاي خويش و توجه و عنايت آن وجود مقدّس به عاشقان حقيقي خود، به اميد اينكه ما نيز مورد عنايات و توجهات خاص آن حضرت قرار بگيريم ان شاء الله.



مهدي رحيمي



[1] . اصول كافي ـ (چهار جلدي با ترجمه ) ـ ج1 ص252 / محوم كليني / مترجم : سيد جواد مصطفوي / دفتر نشر فرهنگ اهل بيت، تهران / (بي‎تا) .

[2] . قصص/ 4

[3] . دادگستر جهان / ابراهيم اميني / ص80 / انتشارات شفق / چاپ چهاردهم ، 1374/ هـ ش

[4] . اصول كافي (همان) ج1 / ص275

[5] . ميزان الحكمه ج1 ص 289 ، ح1220 / محمدمحمدي ري شهري / مكتب الاعلام الاسلامي / قم 1371، چاپ سوّم

[6] . الاحتجاج / ج2 / ص323 / ابي منصور احمدبن علي بن ابيطالب الطبرسي ، تعليق : سيد سيد محمد باقر خراساني ، منشورات النّعمان / نجف الاشرف ، 1386 هـ ق

[7] . اشاره به اين روايت شريف است كه امام زمان (ع) فرمودند: «أمّا الحوادث الواقعة فارجعوا فيها الي رواةِ حديثِنا فانّهم حجّتي عليكُم وأنا حجة اللهِ عليكم» بحارالا نوار ـ‌ ج 2 / ص 90 / ح 13، علامة مجلسي / دارالكتب الاسلاميه ، تهران ، چاپ چهارم / 1362.

[8] . كمال الدين و تمام النعمة ، ص516 شيخ صدوق، تحقيق : علي اكبر غفاري، مكتبة الصدوق، تهران 1390 هـ ق ، چاپ اوّل

[9] . امامت ومهدويت ج 3، پخش؛ پاسخ به ده پرسش، ص66ـ63 لطف الله صافي گلپايگاني ، انتشارات حضرت معصومه (س) قم ، چاپ سوّم / 1378.

[10] . اصول كافي (همان ) ج1 ص318

[11] . صحيفة نور ـ ج 20 / ص 249 ( مجموعه سخنان امام خميني (ره) ـ سري 22جلدي ) سازمان مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي / 1369 / تاريخ : 25/1/66

[12] . همان /ج 8 ، ص 391 / 12/ 4/ 58

[13] . همان /ج 14 ص 94 / ، 4/12 / 59

[14] .همان / ج 19 /ص161

5. همان / ج 17 ص155، 26/10/61

6 . در محضر آيت الله العظمي بهجت(حفظه الله) ـ ص361 ، محمد حسين رخشاد؛ مؤسسه فرهنگي سماء / چاپ اوّل 1382



[17] . نجم الثاقب ـ ص473 (باتلخيص)، ميرزا حسين نوري (ره)، انتشارات آستان مقدس صاحب الزمان (عج)، قم، جمكران ، 1412 هـ . ق، چاپ دوّم.

[18] . همان/ صفحات 474 /478

[19] . عنايات حضرت مهدي (ع) به علماء و طلاب ، ص263 ، محمد رضا باقي اصفهاني، انتشارات نصايح/قم /اوّل / 1379

[20] . نجم الثاقب (همان) ص454

[21] . عنايت حضرت مهدي (ع) به علماء و طلاب ـ ص48

[22] . در محضر آية الله العظمي بهجت(حفظه الله) ـ ص281

[23] . شيفتگان حضرت مهدي (عج) ـ ج 1 ـ ص 130، احمد قاضي زاهدي گلپايگاني، نشر حاذق /قم /ششم /آذر 1376

[24] . همان / ص139

[25] همان /ص135

[26] . اسوة عارفان:(گفته ها و ناگفته ها دربارة مرحوم قاضي(ره)) ص109 ـ صادق حسن زاده، محمودطيار مراغي / انتشارات مؤمنين / اوّل /78

[27] . همان ص172

[28] . مهر تابان ـ ص226 ـ علامه سيد حسين حسيني طهراني – انتشارات باقرالعلوم / اول / دورة علوم و معارف اسلام (بي تا).

[29] . شيفتگان حضرت مهدي (عج) ج1 ـ ص125

[30] . همان ص223

[31] . سيري در آفاق ـ(زندگينامة حضرت آية الله العظمي بهاالديني (ره)) ـ ص375ـ حسين حيدري كاشاني/ انتشارات تهذيب ـ چاپ اوّل/ 1381.

[32] . حاج آقا رضا بهاء الديني، آيت بصيرت / ص107 ، سيد حسن شفيعي، چاپ قدس، اول / 1375


منبع: اندیشه قم

" . . ومن نسل علي القائم المهدي الذي يبدل الأرض غير الأرض ، وبه يحتج عيسى بن مريم على نصارى الروم والصين ، إن القائم المهدي من نسل علي أشبه الناس بعيسى بن مريم خلقا وخلقا وسمتا وهيبة ، يعطيه الله جل وعز ما أعطى الأنبياء ويزيده ويفضله ، إن القائم من ولد علي عليه السلام له غيبة كغيبة يوسف ، ورجعة كرجعة عيسى بن مريم ، ثم يظهر بعد غيبته مع طلوع النجم الأحمر ، وخراب الزوراء وهي الري ، وخسف المزورة وهي بغداد ، وخروج السفياني ، وحرب ولد العباس مع فتيان أرمينية وآذربيجان ، تلك حرب يقتل فيه ألوف وألوف ، كل يقبض على سيف محلى تخفق عليه رايات سود . تلك حرب يشوبها الموت الأحمر والطاعون الأغبر "

. . . كعب الاحبار در يك حديث طولانى كه آن را نسبت به پيامبر صلى الله عليه و آله نداده است ، نقل مى كند : حضرت قائم ( عليه السلام ) كه از نسل حضرت علي عليه السلام است زمين را به زمين ديگرى تبديل مى كند ، و بواسطه او عيسى بن مريم بر مسيحيان روم و چين احتجاج مى كند ، و آن حضرت شبيه ترين مردم از جهت خلق و خوى و اندام و روش و هيبت و شكوه به عيسى بن مريم است ، خداوند متعال آنچه را به تمام انبياء ( عليهم السلام ) عطا نموده ، بيشتر از آن را به حضرت " مهدى عليه السلام عطا می فرمايد واو را برترى خواهد داد ، حضرت قائم " عليه السلام " از فرزندان علي عليه السلام ، داراى غيبتى مانند غيبت يوسف است و رجعت و بازگشتى مانند رجعت عيسى بن مريم دارد ، آن حضرت زمانى ظهور خواهد نمود كه وقايع زير به وقوع بپيوندد ، طلوع ستاره قرمز ، خراب شدن " زوراء " ( رى ) ، در زمين فرو رفتن مزورة ، ( بغداد ) ، خروج سفيانى و جنگ فرزندان عباس با جوانان ارمنستان و آذربايجان كه در آن جنگ هزاران هزار نفر كشته می شوند ، هر يك شمشيرى مزين در قبضه دارند و بالاى سر آنها پرچم هاى سياه وجود دارد آن جنگ همراه با مرگ قرمز وطاعون شديد است.

منبع: سایت امام مهدی(ص)

چرا نواب امام زمان(ع) عليه حكومت جور آن زمان قيام نكردند؟ يا حتي‌الامكان مردم را تحريك به چنين كاري نكردند؟

 مصلحت نبود كه آنان مردم را به شورش عليه حكام جور بخوانند و انقلاب كنند، حتي به طور مخفيانه و غير مستقيم؛ و اين به خاطر حفظ مصالحي بود كه در بين پايگاه‌هاي مردمي داشتند. آنان مي‌دانستند با توجه به شرايط موجود آن زمان، اين قيام، وضعيت بهتري نسبت به قيام‌هاي قبلي كه با شكست مواجه شد و در نطفه خفه شد نخواهد داشت. بنابراين، رو آوردن به قيام يا تحريك مردم براي آن، نتيجه‌اي جز به خطر افتادن حيات نواب امام عصر(ع) و به تبع آن، از بين رفتن پل ارتباطي مردم با امام زمان(ع) نداشت. پايگاه‌هاي مردمي به اندازه‌اي اهميت داشتند كه نمي‌شد اهميت آن را با تحريك به قيامي كه شكست آن معلوم بود، ناديده گرفت.
علاوه بر آن، اگر آنان به طور مستقل از حضرت مهدي(ع)، مردم را به قيام تحريك مي‌كردند، طبيعتاً امر صحيحي نبود و با وظيفة اجتماعي ـ اسلامي آنان منافات داشت. 

آيا اراده بر اين بود كه نايب امام(ع) فقيه‌ترين و فرهيخته‌ترين فرد باشد؟

 اين امر به افرادي كه به درجة عظيمي از اخلاص رسيده بودند، واگذار مي‌شد. اين اخلاص به حدي بود كه اگر اعضاي بدنشان را از هم جدا مي‌كردند و استخوان‌هايشان را در هم مي‌شكستند امكان نداشت اخبار امام مهدي(ع) را در اختيار حكومت قرار دهند تا خطري متوجه آن حضرت(ع) شود.

 آيا در نيابت خاصه اين اتفاق رخ داد؟ يعني كسي كه علم كمتري داشت، بر اعلم مقدّم شد؟

 بله. در برخي از روايات آمده است هنگامي كه نيابت به شيخ ابوالقاسم حسين‌بن روح، رسيد. عده‌اي از ابوسهل نوبختي سؤال كردند چگونه نيابت به شيخ ابوالقاسم بن روح واگذار شد و تو بر اين امر انتخاب نشدي؟ او در جواب گفت: آن‌ها [ائمه اطهار(ع)] و او كه انتخاب شده، بهتر مي‌داند، امّا فكر مي‌كنم از آن جهت باشد كه من كسي هستم كه با دشمنان اهل بيت(ع) ملاقات و با آنان [دربارة حقانيت اهل بيت و وجود حضرت مهدي(ع)] مناظره مي‌كنم. اگر من مكان امام(ع) را مي‌دانستم، هم‌چنان كه ابوالقاسم مي‌داند و در مناظره با دشمنان در ارائه برهان و دليلي در مي‌ماندم، چه بسا آنان را به جايگاه امام(ع) راهنمايي مي‌كردم. اما اگر ابوالقاسم ـ بالفرض ـ امام(ع) را در زير عباي خود پنهان كرده باشد و او را با قيچي تكه تكه كنند امام(ع) را نشان نخواهد داد.

شيخ عثمان بن سعيد العمري ـ ابوعمرو اسدي ـ كجا دفن شده است؟

 طبق اظهارات ابونصير حجة‌الله بن محمد، شيخ عثمان بن سعيد در غربِ بغداد، در خيابان الميدان، ابتداي محل معروف به «درب جبله»، در مسجد «الارب»، داخل مسجد، سمت راست دفن شده است.

شيخ طوسي (ره) گفته است: قبر را در محلي كه ابونصر ذكر كرده است، ديدم. جلوي قبر ديواري بنا شده كه محراب مسجد در آن قرار دارد. كنار آن ديوار، دري است كه مي‌توان از آن داخل شد و كنار سنگ مزار رفت. ما معمولاً داخل ‌مي‌رفتيم و او را زيارت مي‌كرديم.

در زمان ابومنصور محمدبن الفرج، با برداشته شدن آن ديوار، قبر آشكار شد و ضريحي به دور قبر كشيدند كه اكنون زير سقف قرار دارد و هر كس بخواهد، مي‌تواند او را زيارت كند.

شيخ طوسي ادامه مي‌دهد: اهل محل به زيارتش مي‌روند و بدون اين كه صاحب قبر را بشناسند، مي‌گويند او مردي صالح بوده است. برخي ديگر نيز كه از هويت واقعي صاحب قبر مطلع نيستند، مي‌گويند اين قبر از آن پسر دايه امام حسين(ع) است. [اين اظهار شيخ مربوط به سال 447 ق است].

از ناشناس ماندن حقيقت قبر او براي مردم در زمان شيخ طوسي(ره)، مي‌توان به ميزان و تقيه‌اي كه در مورد نيابت امام عصر(ع) در زمان حيات و بعد از حيات نايب آن حضرت(ع) وجود داشت، پي برد.

نيابت كدام يك از نواب خاص طولاني‌تر بود؟

 نيابت شيخ بزرگوار، محمد بن عثمان بن سعيد العمري كه مدت چهل سال طول كشيد، طولاني‌ترين دوران نيابت بود. از اين جهت، آن بزرگوار، بيشترين توفيق را در القاي تعاليم حضرت مهدي(ع) به مردم داشت و بيشترين تأثير را بر جامعه‌اي كه در آن زندگي مي‌‌كرد و مأمور رهبري و تدابير امور آن بود، گذاشت.

شيخ محمد بن عثمان بن سعيد العمري در كجا دفن شده است؟

 در كنار مادرش در خيابان «باب الكوفه»، در جايي كه منزل او در آن قرار دارد.
مزار او هم‌اكنون در محله‌اي معروف به «خلاّني» است كه زيارتگاه زائران است و بدان تبرك مي‌جويند.

چرا پس از پايان نيابت نايب چهارم، نيابت پايان يافت؟

 دلايل متعددي در اين زمينه وجود داشت، از جمله:
1. مدت نيابت نايب چهارم، سه سال كامل بود. اين مدت كوتاه، شرايط را براي او فراهم نكرد تا بتواند مثل نايبان گذشته به فعاليت‌هاي وسيع اقدام كند. در نتيجه او نتوانست مثل نايبان قبلي در پايگاه‌هاي مردمي نفوذ كند. گرچه در اعتقاد به بزرگيِ مقام او و  وثاقت او، تفاوتي با ديگر نايبان نبود.

2. سال‌هايي كه شيخ علي محمد سمري نيابت امام زمان(ع) را بر عهده گرفت، سال‌هاي پر از ظلم و ستم و خون ريزي بود و اين مسئله، نقش مهمي در جلوگيري از فعاليت و كاهش اقدامات او داشت. زيرا فعاليت اجتماعي، نيازمند وجود فضايي مناسب و فرصتي كافي است. با وجود خفقان و كثرت حوادث و پراكندگي اذهان عمومي، مجالي براي فعاليت نمي‌ماند. به همين خاطر، فعاليت‌ او مبتني بر پنهان كاري و كتمان بود.

اين مسئله به خودي خود، از علل اصلي پايان يافتن نيابت پس از وفات «سمري» و عزم امام مهدي(ع) بر انقطاع از مردم، به شمار مي‌رود. اين حوادث، مردم را از ادامة دسترسي به نايبان آن حضرت(ع) باز داشت.

 نيابت نايب اول، عثمان بن سعيد العمري، چه مدتي طول كشيد و در زمان كدام خليفه بود؟

 نيابت او نزديك به پنج سال به طول انجاميد و اين دوره فراتر از دوران خلافت معتمد عباسي نبود. هم چنان كه شهادت امام حسن عسكري(ع) در دورة خلافت اين خليفة عباسي رخ داد، وفات نايب اول نيز در اين دوره واقع شد.

 نيابت نايب دوم، محمدبن عثمان، چه قدر طول كشيد و خلفاي عباسي دوران او چه كساني بودند؟

 نيابت نايب دوم نزديك به چهل سال طول كشيد كه با قسمتي از خلافت معتمد عباسي، تمام  خلافت معتضد و خلافت مكتفي و هم‌چنين ده سال نخست مقتدر عباسي هم عصر بود تا اين كه در سال 305 ه‍ . ق وفات يافت.

 نيابت نايب سوم، حسين بن روح، چه قدر طول كشيد و وي با كدام خليفه هم عصر بود؟

 او مدت بيست و يك سال نايب امام مهدي(ع) بود و دوران نيابتِ او قسمتي از دوران خلافت مقتدر عباسي و قسمتي از خلافت الراضي را شامل مي‌شد. 
 

نيابت نايب چهارم، علي بن محمد سمري، چه قدر طول كشيد و با كدام خليفه هم عصر بود؟

 نايب چهارم به مدت سه سال عمده‌دار امر نيابت بود و در سالي كه خليفه عباسي،  الراضي بالله مرد، در همان سال وفات يافت. البته مدت پنج ماه و پنج روز نيز با خليفه بعدي يعني المتقي هم عصر بود.
 

برخي بر اين عقيده‌اند كه غيبت صغري هفتاد و چهار سال طول كشيد كه و گروهي آن را شصت و نه سال چگونه آن را تفسير مي‌كنيد؟

 اين كه برخي مي‌گويند غيبت صغري هفتاد و چهار سال طول كشيده است، مبتني بر اين عقيده است كه غيبت صغري از زمان ولادت امام مهدي(ع) در سال 255 ق، يعني پنج سال قبل از شهادت امام حسن عسكري(ع) آغاز شد. اگر اين پنج سال را به شصت و نه سال اضافه كنيم، هفتاد و چهار سال مي‌شود.

 آيا پنج سال غيبت امام مهدي(ع) پس از ولادت را مي‌توان از دوران غيبت صغري به حساب بياوريم؟

 خير، زيرا در اين مدت امام مهدي(ع) با پدر بزرگوار خود(ع) هم عصر است و هنوز بر منصب امامت قرار نداشتند، بلكه آن حضرت(ع) بعد از شهادت پدر بزرگوارشان(ع) عهده‌دار امر امامت شدند. ما نيز وقتي از غيبت آن حضرت(ع) بحث مي‌كنيم، در واقع از غيبت امامي بحث مي‌كنيم كه طاعتش بر شيعيان واجب بود. امامي كه اگر غيبتي در كار نبود، با شيعيان در ارتباط بود و آنان را رهبري مي‌كرد و جامعه را در ظاهر و آشكار هدايت مي‌كرد.

ولي امام مهدي(ع) در زمان حيات پدر بزرگوارشان(ع) چنين مسئوليتي نداشتند. خلاصه كلام اين كه منظور از غيبت صغري، غيبت آن حضرت(ع) در كسوت امامت است كه همراه با نيابت خاصه بود. بنابراين، تفاوت فرض مدت غيبت صغري همان است كه ما گفتيم نه آن كه ديگران ادعا مي‌كنند.

 نيابت امام مهدي(ع) هيچ‌گاه به علويان نرسيد و به غير از آنان واگذار شد. با اين كه در بين علويان كساني بودند كه در علم و فقه و عبادت ... برترين بودند. دليل آن چه بود؟

 تاريخ زندگاني علويان، از زمان قيام امام حسين(ع) تا زماني كه قائم آل محمد(ص) به دنيا آمد و به غيبت صغري ختم شد، دليل اين امر را به روشني بيان مي‌كند. اين دوران، دوران قيام‌ها بر ضد حكام فاسد و اعتراض به ظلم و طغيان آنان بود. حكومت‌هاي فاسد آن زمان، ريشه اصلي اين قيام‌ها و اعتراضات را «علويان» مي‌دانستند. زيرا آنان از دوستداران ائمه اطهار(ع) بودند و در مقابل ظلم و فساد سكوت نمي‌كردند. يا به تعبير ديگر مي‌توان گفت آن‌ها بر نظام‌هاي فاسد به صورتي آشكار قيام مي‌نمودند و تقيه نمي‌كردند.

وقتي كه رويكرد مبارزاتي كسي اين گونه باشد، به شدت تحت مراقبت و تعقيب و شكنجه قرار مي‌گيرد و مجالي براي فعاليت اجتماعي و عمومي نمي‌يابد. بدين ترتيب، اين گونه افراد، مناسب امر نيابت امام مهدي(ع) كه فقط براي منفعت عمومي مردم و فعاليت اجتماعي در بين آنان ايجاد شده بود، نبودند.

اما در غير علويان كه به نيابت رسيدند، اين گونه نبود. آن‌ها نيز از خواص و دوستداران ائمه اطهار(ع) بودند، اما رويكردشان اين بود كه قول و عمل خود را در سايه «تقيه» پوشش مي‌دادند كه در اين صورت آزادي عملِ بيشتري داشتند.

ماهنامه موعود شماره 77

خود خواهی های کشورهای خودکامه، دنیا را به مرحله ای رسانده است که هر لحظه احتمال وقوع جنگ جهانی سوم و از بین رفتن بشریت می رود. از این رو اندیشمندان و دانشمندان دنیا تنها راه برای بیرون رفتن از این بحران را تشکیل حکومتی جهانی دانسته اند. از این فکر در گذشته بسیار دور در اندیشه بزرگانی چون: افلاطون و ارسطو به عنوان« مدینه فاضله» و« آرمانشهر» مطرح شده است و آن نیز عبارت است از شهر و دیار و کشوری که همه چیز در آن سر جای خود قرار گرفته است و هیچ بی عدالتی و ظلم و ستم در آن راه ندارد.این افکار در اندیشه دانشمندان معاصر چون انیشتن، برتر اندراسل، فولیتر فرانسوی، پروفسور آرنولد توین بی، ویلیام لوکار اریستون فیلسوف آمریکایی، دانته، کانت و ... نیز تبلور یافته است.1
از جمله این سخنان انيشتن که می گوید:«حکومت های متعدد خواه و ناخواه به نابودی بشر منجر خواهد شد و مردم جهان یکی از دو راه را باید انتخاب کنند. یا باید حکومت جهانی با کنترل بین المللی انرژی تشکیل شود و یا حکومت های ملی جداگانه فعلی، همچنان باقی بماند و منجر به انهدام بشری گردد.» 2

در گذشته نه چندان دور مارکسیزم داعیه دار حکومت واحد جهانی بود و با طرح تز ماتریالیسم تاریخی و روش دیالیکتیک اثبات می کردند که دنیا از یک امت واحدی ابتدایی، جهانی کوچک شروع شده و با مسیری که طی می کند، سرانجام از دنیای صنعتی و سرمایه داری عبور می کند و دوباره به کمون جهانی و ملت و امت واحده جهانی با مرام اشتراکی بر می گردد. اما دیری نپایید که این نگرش سرنگون گردید. با فرو پاشی این عقیده، عقیده سرمایه داری یکه تاز عرصه جهانی سازی گردید. آنها نیز تز آخرالزمان را مطرح می کنند و می گویند: همه چیز به طرف حاکمیت سرمایه داری با فرهنگ غربی در حرکت است.3

این در حالی است که خداوند تحقق یافتن چنین حکومتی را سالها پیش در زبور، تورات، انجیل، کتاب اشعیای نبی و دانیال نبی توسط موعود آخرالزمان بشارت داده است.« و لقد کتبنا الزبور من بعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون ان فی هذا لبلاغا لقوم عابدین( انبیاء/ 106،105)ما در کتاب زبور علاوه بر قرآن مجید( یا پس از تورات) نوشتیم که زمین را بندگان صالح و شایسته من در اختیار خواهند گرفت و همین برای گروه عبادت کنندگان برای رسیدن به اهدافشان کافی است.

اداره کشوری به مساحت جهان تنها از کسی ساخته است که از جانب خداوند مدد شود و او همان مسیحای یهودیان و نصارا، سوشیانت زرتشتیان، موعود و منجی ادیان، مهدی صاحب الزمان(عج) مسلمانان است. او می آید تا حکومت زمین را به وارثان واقعی خود که همان مستضعفان هستند باز گرداند. تشکیل دولت مستضعفان و تحقق بخشیدن به آرمان والا و الهی حکومت فرو دستان و عقب نگه داشته شدگان، از برنامه های اصلی و اقدام های اساسی و تردید ناپذیر امام موعود(عج) است. در جامعه و نظامی که امام مهدی(عج) بنیاد می نهد، زمام همه امور در دست طبقات محروم است و این مستضعفانند که بر آن حکم می رانند و به اداره جامعه می پردازند. چنین آرمانی هدف اصلی همه ادیان آسمانی بویژه اسلام بوده است.4

حضرت قائم(عج) هنگامی زمام امور جهان افسار گسیخته را به دست می گیرد که دنیا دچار انبوهی از نابسامانی هاست. بی عدالتی، ظلم، فساد، بیماری های جسمی و روحی تنها گوشه ای از ابتلاهایی است که جهان در آن زمان دست به گریبان آن است.حکومت جهانی حضرت موعود(عج) از خصوصیات ناب و کم نظیری برخوردار است که به تعدادی از این خصوصیات اشاره می کنیم.

استقرار عدالت
در طول تاریخ از خلقت حضرت آدم(ع) تا کنون بشر در آرزوی روزگاری است که جرم و جنایت، ظلم و بی عدالتی در آن نباشد از این رو طبیعی است که حضرت قائم(عج) در بدو تاسیس حکومت جهانی خود این آرزوی دیرینه بشریت را تحقق بخشد. از سویی آیات و احادیث فراوانی در این باره ثبت شده است از جمله اینکه امام باقر(ع) در تفسیر آیه شریفه واعملوا ان الله یحیی الارض بعد موتها( بقره/251) بدانید و آگاه باشید که خداوند زمین را پس از مرگش زنده می کند. می فرماید: خداوند زمین را با حضرت قائم(عج) زنده می گرداند. آن حضرت در زمین به عدالت رفتار می کند و زمین را با گسترش عدالت زنده می نماید؛ پس از آن که در اثر گسترش ستم مرده بود.5

امام صادق(ع) می فرماید: به خدا سوگند به طور حتم عدالت مهدی(عج) به درون خانه ها و اتاق هایشان نفوذ می کند؛ هم چنان که سرما و گرما در آن وارد می شود. امام رضا(ع) در این باره می فرماید:آن گاه که حضرت مهدی(عج) ظهور می کند، ترازوی عدالت را در جامعه برقرار می کند و از آن پس، کسی به دیگری ستم نمی کند. حج ابراهیمی که یکی از شعایر الهی است بر اثر گسترش حکومت اسلامی، دیگر مانعی برای رهسپاری به سوی آن وجود ندارد و مردم برای انجام حج مانند سیلی خروشان به سوی کعبه می شتابند و در نتیجه گرداگرد کعبه شلوغ شده، برای همه حج گزاران کفایت نمی کند. امام دستور می دهد که اولویت را به کسانی دهند که حج واجب بر عهده دارند و به سخن امام صادق(ع) این نخستین جلوه گاه عدالت مهدی موعود(عج) است.6

شکوفایی علم و دانش
در روزگار حکومت جهانی حضرت مهدی(عج) علم و دانش و فرهنگ اسلامی به قدری رشد و شکوفایی می یابد که در وصف نیاید و این همه به مدد علومی است که در ید بیضای آن حضرت است.
حضرت امام صادق(ع) در حدیثی می فرماید: علم و دانش بیست و هفت حرف ( شعبه یا شاخه) است. تمام آنچه پیامبران الهی برای مردم آوردند دو حرف بیش نبود و مردم تا کنون جز آن دو حرف را نشناخته اند. اما هنگامی که قائم ما قیام کند، بیست و پنج حرف دیگر را آشکار می سازد و در میان مردم منتشر می سازد7

امام صادق(ع) در حدیثی دیگر هنگامی که قائم قیام کند خداوند آنچنان گوش و چشم شیعیان ما را تقویت می کند که میان آنها و قائم(رهبر و پیشوایان) نامه رسان نخواهد بود با آنها سخن می گوید و سخنش را می شنوند و او را می بینند در حالی که او را در مکان خویش است.

این پیشرفت ها و سرافرازی مسلمانان در حکومت حضرت موعود(عج) در زمینه های مختلف نصیب مستضعفان عالم خواهد شد که می توان در آن میان از پیشرفت های عظیم اقتصادی، کشاورزی، دامپروری، عمران و آبادی و بهداشت و درمان نام برد. حضرت امام باقر(ع) می فرماید: دانش گاهی به کتاب خداوند عزوجل و سنت پیامبر اکرم(ص) در قلب مهدی می روید؛ چنان که گیاهی در بهترین کیفیت خود رشد می کند. هر کس از شما که تا روزگار ظهور حضرتش باقی بود و او را ملاقات کرد، به هنگام دیدار با ایشان بگوید: سلام بر شما ای خاندان رحمت و نبوت و گنجینه دانش و جایگاه رسالت!8
در این روزگار معارف اسلامی، قرآن و رشد معنویت و اخلاق به حد اعلای خود می رسد. علوم پزشکی به قدری رشد خواهد یافت که هیچ کور و زمینگیر و بیماری در زمین نخواهد ماند.

امنیت اجتماعی
پیش از برقراری حکومت جهانی امام زمان جهان به جهت خونریزی های خود کامانی چون سفیانی دچار ناامنی می شود و حضرت در مدت کوتاهی امنیت از دست رفته را در همه زمینه هابه جامعه جهانی بازمی گرداند و مردم در محیطی پر از امنیت به زندگی خود ادامه می دهند. راهها به گونه ای امن می شود که زنان جوان از جایی به جایی دیگر بدون همراه داشتن محرمی سفر می کنند و از هرگونه تعرض و سوء نظر در امان هستند. امنیت کامل قضایی تا بدان جا برقرار می شود که کسی از این ممکن است حقش پایمال شود، کوچک ترین بیمی ندارد.

حضرت رسول در این باره می فرماید: هنگامی که عیسی بن مریم از آسمان آید و دجال را به قتل رساند... چوپان گوسفندان خود می گوید برای چرا به فلان مکان بروید و در این ساعت باز گردید گله گوسفند میان دو کشتزار می شوند ولی هرگز به خوشه ای از آن تعدی نمی کنند و شاخه ای از آن را با پای خود نمی شکنند.9

ابن عباس درباره گسترش امنیت در روزگار حضرت مهدی(عج) می گوید: حتی در عصر گرگ، گوسفند را نمی درد و شیر، گاو را از بین نمی برد و مار به انسان آسیبی نمی رساند و موش، انبانی را نمی جود و به آن دستبرد نمی زند.
و یا در پیامبر اکرم(ص) می فرماید: حکومت مهدی(عج) به گونه ای است که دو زن شبانه حرکت کرده، مسافرت می کنند و از بی عدالتی و ستم هراسی ندارند.10


پي نوشت:
1-ظهور حضرت مهدی از دیدگاه اسلام و مذاهب و ملل جهان، هاشمی شهیدی، ص411-415
2-جهان بعد از ظهور، ص80 به نقل از مفهوم نسبیت اینشتین،ص35
3-گفتمان مهدویت، سخنرانی هاشمی رفسنجانی،ص203
4-عصر زندگی، محمود حکیمی،ص161
5-کمال الدین، شیخ صدوق، ص668
6-چشم اندازی به حکومت مهدی(عج)،نجم الدین طبسی،ص7-166
7-بحار الانوار، ج52،ص336 نقل از حکومت جهانی مهدی(عج)،آیت الله مکارم شیرازی،ص261
8-چشم اندازی به حکومت مهدی(عج)،ص180-178
9-ملاحم،ابن طاووس،ص97
10- چشم اندازی به حکومت مهدی(عج)،ص188-190


خبرگزاری شبستان

سفياني كيست؟ چرا به او لقب سفياني داده‌اند؟
او «عثمان بن عنبسه» از فرزندان «خالد بن يزيد بن معاويه است و چون از نسل ابوسفيان است، معروف به «سفيان» است.

سفياني چه ويژگي‌هاي ظاهري دارد؟
او مردي است با چهره‌اي ترسناك كه آبله روست و چشماني كبود دارد.

سفياني از كجا خروج مي‌كند؟
از سرزميني خشك يعني «بيدا» كه سرزميني بي آب و علف در بين مكه و شام است، خروج مي‌كند.

عثمان بن عنبسه كيست و ادعاي او چيست؟
او سفياني از فرزندان يزيد بن معاويه بن ابوسفيان
ـ لعنة الله عليهم ـ است. در حديثي از امام صادق(ع) آمده است كه فرمود:
«آنگاه كه خورشيد به مغرب خود نزديك مي‌شود، كسي از مغرب فرياد مي‌زند: اي مردم، مولاي شما در بيابان خشك (بيدا) ظهور كرد و او عثمان بن عنبسه از فرزندان خالد بن يزيد بن معاويه بن ابوسفيان است. با او بيعت كنيد تا هدايت شويد و با او مخالفت نكنيد كه گمراه مي‌شويد. پس ملائكه و جن او را تكذيب مي‌كنند. هر آن‌كه در شك و ترديد است و هر كافر و منافقي با نداي او گمراه مي‌شود».

تصرفات سفياني چه مناطقي را شامل مي‌شد؟
شيخ صدوق از ابو منصور البحبي نقل كرده است كه مي‌گويد: از امام صادق(ع) دربارة اسم سفياني سؤال كردم. فرمود: «تو را با اسمِ او چه كار؟ هر گاه مناطق پنج‌گانة شام: دمشق، حمص، فلسطين، اردن و حلب را تصرف كرد، منتظر فرج باشيد.» گفتم: آيا 9 ماه اين را در تصرف دارد؟ فرمود: «خير بلكه تصرف او 8 ماه است كه يك روز هم بر آن اضافه نمي‌شود.»
و برخي گفته‌اند بعد از تسلط بر شام، هفت ماه حكمراني مي‌كند.

چگونه امام مهدي(ع) بر عراق مسلط مي‌شود؟
بعد از اين‌كه سفياني تسليم پيشنهاد اطرافيان خود مي‌شود، در مقابل امام مهدي(ع) مي‌ايستد و آن حضرت (ع) را به مبارزه مي‌خواند. پس امام مهدي(ع) او را از جنگ بيم مي‌دهد. اما سفيانی بر جنگ عليه امام (ع) پا فشاري مي‌كند. بدين ترتيب بين لشكر سفياني و لشكر امام (ع) جنگی در مي‌گيرد، كه پيروز آن مهدي(ع) است. حكم‌راني سفيانی پايان مي‌يابد و اسير مي‌شود و امام (ع) او را به درك واصل مي‌كند. و اين گونه امام (ع) بر عراق مسلط می‌شود.
[قول ديگر دربارة كشته شدن سفيانی] اين است كه او به شام فرار مي‌كند و امام (ع) عده‌اي از ياران خود را به دنبال او روانه مي‌كند و آنان پس از دستگيري سفياني او را به قتل مي‌رسانند.

آيا سفيانی و دجال هم عصر هستند؟
بله. اين دو، هم عصر هم هستند و به شكلی با يكديگر رابط داردند.

چه مدت طول مي‌كشد تا امام (ع) بعد از ظهورشان در [مقابل سفياني] پيروز شوند؟
اين پيروزي در يك شب واقع مي‌شود. از همان عصري كه در بين ركن و مقام خطبه ايراد مي‌كنند.

فرو رفتن لشكر سفياني در زمين در چه زماني رخ مي‌دهد؟
اين واقعه ـ خسف ـ چند روز پس از ظهور صورت می‌گيرد و معجزه بزرگی است كه امدادي الهي براي قيام مهدي(ع) است و با اين رخداد مردم به صراحت به عدالت دعوت او (ع) و حقانيت قيامش ايمان مي‌آورند.

آيا با فرو رفتن لشكر سفياني در زمين مردم تحت تأثير [اين واقعه] قرار مي‌گيرند؟
در روايات به تأثير اين معجزه بر روح و روان انسان‌ها تصريح شده است:
«پس هنگامي كه مردم [اين واقعه] را مي‌بينند بزرگان اهل شام و گروه‌هايي از اهل عراق به نزد امام(ع) شرفياب شده و با آن حضرت(ع) بيعت می‌كنند.
و قالوا آمنّا به.
(يعنی به قائم آل محمّد(ع) ايمان مي‌آوردند در حالی كه به آن حضرت(ع) كافر بودند).

آيا معجزه خسف (فرو رفتن لشكر سفياني در زمين) خودِ سفياني را هم تحت تأثير قرار مي‌دهد؟
بله. معجزة خسف سفياني را هم تحت تأثير قرار مي‌دهد، و عاطفة او را دربارة مهدي(ع) قليان مي‌دهد. اين امر چند نتيجه دارد كه مهم‌ترينِ آن‌ها فتح عراق بدون خون‌ريزي است.
سيوطی 4 به نقل از نعيم بن حمّاد به نقل از وليد بن مسلم از امام باقر(ع) نقل مي‌كند كه مي‌فرمايد: «وقتی خبر واقعة خسف به كسي كه آن لشكر را روانه كرده است [سفياني] مي‌رسد مي‌گويد: به خدا سوگند خداوند در اين مرد عبرتي قرار داده است. لشكري را به سوي او روانه كردم، اما زمين آنان را در خود فرو برد، در اين واقعه عبرت و نصرتي است كه سفياني را به طاعت وامي‌دارد». اين روايت در پايان به نقض بيعتِ سفياني و جنگش با امام (ع) اشاره مي‌كند.
از اين خبر روشن است كه بيعتِ سفياني با امام مهدي(ع) و اتخاذ موضع ملايم در قبال امام (ع) در نتيجه فرو رفتن لشكرش در زمين است.

بعد از اين كه سفياني به شام فرار مي‌كند آيا امام (ع) به تعقيب او مي‌پردازد؟
بله. آن حضرت (ع) عده‌اي را به دنبال او روانه مي‌كند. اين افراد در بيت المقدس به سفياني مي‌رسند و در آن‌‌جا بر روي صخره‌اي او را گردن مي‌زنند.

سفياني پس از خروجش چه مناطقي را تحت تصرف خود در مي‌آورد؟
مناطق پنج گانه شام: دمشق و حمص در سوريه، فلسطين، اردن و حلب.

آيا بر اين مناطق پنج گانه اكتفا مي‌كند يا تصرفات خود را توسعه مي‌دهد؟
بر اين مناطق اكتفا نمي‌كند. بلكه لشكريان خود را به اطراف گسيل مي‌دارد كه بخش بزرگي از لشكريان او به طرف بغداد و كوفه مي‌روند و در آنجا قتل و فساد به راه مي‌اندازند و اهل آنجا را تارومار مي‌كنند. در كوفه و نجف اشرف نيز قتل عام مي‌كنند.
پس از آن، قسمتي از لشكر آن ملعون به شام و قسمتي ديگر به مدينه مي‌روند.

وقتي لشكريان سفياني به مدينه مي‌رسد چه اتفاقي رخ مي‌دهد؟
با رسيدن لشكر سفياني به مدينه، به مدت سه روز هر عملي را در اين شهر مباح اعلام مي‌كنند و در آن به قتل و ويراني مشغول مي‌شوند.

آيا به همين امر اكتفا مي‌كنند يا فراتر از آن مي‌روند؟
هرگز به اين مقدار اكتفا نمي‌كنند. بلكه بعد از آن به سوي مكه مي‌روند، اما به آن نمي‌رسند.

سرنوشت بخشي از لشكر سفياني به سوي شام مي‌روند، چه مي‌شود؟
لشكري كه به شام مي‌رود [با لشكر امام (ع) مواجه مي‌شود كه]، لشكر حضرت حجت (ع) بر آن پيروز شده و آن را نابود مي‌كند و اموال آنان به غنيمت گرفته مي‌شود.

فتنه سفياني تا كجا گسترش مي‌يابد و اين فتنه بر چه كساني سخت خواهد بود؟
فتنة اين ملعون در نواحي مختلف بلاد اسلامي گسترش مي‌يابد و در اين فتنه به طور خاص بر اصحاب علي(ع) و شيعيان آن حضرت (ع) سخت مي‌گذرد تا جايي كه ندا دهنده‌اي از سوي سفياني ندا مي‌دهد: «آگاه باشيد هر كس سرِ شيعه‌اي از شيعيان علي(ع) را بياورد هزار درهم جايزه مي‌گيرد.» در اين اوضاع همسايه بر همسايه‌اش هجوم مي‌برد و مي‌گويد: او از شيعيان علي(ع) است. پس گردنِ او را مي‌زند و هزار درهم جايزه مي‌گيرد.

علت نرسيدن لشكري كه از طرف سفياني به سوي مكه روانه مي‌شود، به اين شهر چيست؟
زيرا اين لشكر هنگامي كه به سرزمين «بيدا» كه در بين مكه و مدينه قرار دارد مي‌رسد، زمين تمام آنان را در خود فرو مي‌برد و مي‌بلعد. و اين واقعه همان است كه به «خسف» مشهور است.

ماهنامه موعود شماره 75

نشانه‌های ظهور شامل تعدادی رخداد و حادثه است كه چه بسا به صورت پراكنده باشند. البته رابطه‌ای واقعی بين آن دو ـ ظهور و نشانه‌های آن ـ وجود ندارد غير از اين‌كه «نشانه‌ها» مقدّم بر «ظهور»اند. به همين دليل در ادلّه اســلامی به آن‌ها نشانه‌های ظهور گفته مي‌شود.
اما شرايط ظهور ـ به اعتبار برنامه بلند مدت الهی ـ رابط سببی و مسببی واقعي با [ظهور] دارند. خواه زمينه ايـــجاد آن قبل از ظهور فراهم باشد يا بعد از آن فراهم شود. به طور واضح‌تر می‌توان گفت:
شرايط ظهور عبارتست از : وجود تعدادی كافی از مخلصان و غربال شدگان براي جان‌فشانی در راه حق و هـــــدايت. و نشانه‌های ظهور عبارتند از: خروج دجال، خسف و غيره.

منبع: سایت موعود

رواياتى كه درباره ى زمان قبل از ظهور وارد شده حاكى از اين مطلب است كه زمين از جور و ظلم پر مى شود به هر طرف رو مى كنى ظلم و جور بيداد مى كند; فرزند به والدين ظلم مى كند و والدين به فرزند ظلم مى كنند; برادر حق برادر خود را مى خورد و رفيق به رفيق خود ستم مى نمايد. هيچ كس از ظلم كسى ايمن نيست و بديهى است كه «الناس على دين ملوكهم» مردم بر دين حكمرانان خود هستند. اين ظلم و جور، منشأش ظلم و جور دستگاه هاى حكومتى است. ظلم و ستم آنها از حدّ مى گذرد بگونه اى كه در هر خانه اى نفوذ مى كند و كسى از آن ايمن نيست. تعبير روايات را دقت كنيد: زمين از جور و ظلم پر مى شود چنان كه قبلاً هم اشاره نموديم اين ظلم ها و اين بيچارگي ها كه دامنگير بشريت مى شود بويژه در مؤمنان فطرت آن ها را زنده مى كند و از درون در پى يك نجات بخش مى گردند و همگى از خداوند طلب منجى مى نمايند البته اين بدان معنا نيست كه بنابراين ظلم خوب است، خير، ليكن اين ظلم چيزى است كه زمينه اش را خود بشر با پيروى نكردن از دستورات الهى كه همه اش به نفع مصالح بشرى است، فراهم كرده است. باز متذكر مى شويم كه اگر مؤمنان قلوب خود را يكى كرده و از خدا آمدن منجى بشر را بخواهند خداوند عالم خواسته ى آن ها را به آن ها عنايت مى كند چرا كه خود فرموده است:

(ادعوني استجب لكم)^([26])

 مرا بخوانيد شما را اجابت خواهم كرد امّا اگر دعا نكردند ديگر واگذار به خود مى شوند كه:

(قُلْ ما يعبؤ بكم ربّي لولا دعاءكم)^([27]).

اى پيغمبر بگو چه اهميتى داريد اگر پروردگارتان را نخوانيد.

آرى بى توجّهى خدا به بندگان در اثر عرض حاجت نكردن به پيشگاه اوست.

«إلهنا لا تكلنا إلى أنفسنا طرفة عين أبداً في الدنيا والآخرة».

       خدايا ما را لحظه اى در دنيا و آخرت به حال خود وا مگذار امين ربّ العالمين.